Op je buik, rug, linker- of rechterzij? Slaapexpert tipt: dit is de beste houding in bed

In dit artikel:

Slaapfysiotherapeut Hidde Hulshof gebruikt Internationale Dag van de Slaap om inzicht te geven in wat een gezonde slaaphouding is en waarom veel Nederlanders moeite hebben met rustgevende nachten. Hij ontwikkelde twaalf jaar geleden samen met de TU Delft de SlaapID‑sensor, deed vervolgonderzoek met de VU en richtte vorig jaar het SlaapKennisCentrum op. Uit zijn dataset van ongeveer 78.000 nachten en ander onderzoek blijkt dat de slaapkwaliteit in Nederland de afgelopen tien jaar is verslechterd — zowel geestelijk als lichamelijk — en dat steeds meer mensen wearables gebruiken “om gewoon te weten of ze goed geslapen hebben”.

Feiten over slaapgedrag
- Gemiddeld liggen Nederlanders zo’n acht uur in bed, maar slechts 13% slaapt de hele nacht ononderbroken.
- Mensen draaien gemiddeld zo’n veertig keer per nacht; veel bewegen kan wijzen op het onvermogen om een comfortabele, stabiele houding te vinden.

Voorkeurshoudingen en hun gevolgen
- Rugligging: populairst en vanuit fysiologisch oogpunt vaak het beste; kan echter eerder snurken veroorzaken en soms stijfheid in nek of rug geven.
- Zij‑ en tussenhoudingen: veel mensen slapen in een tussenpositie (wokkel). Een langdurige tussenhouding belast de wervelkolom en kan rugklachten uitlokken. Hulshof adviseert een goed ondersteunend kussen of een ‘slaapmaatje’ om stabiel te blijven.
- Linker- of rechterzij: wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat rechts liggen voordelen heeft bij reflux en mogelijk betere doorbloeding rondom het hart.
- Buikslapers: in de minderheid, maar vaak nadelig door druk op longen, draaiing van de nek en belasting van de lage rug; oudere mensen vermijden buikligging vaker.
- T‑rex‑houding (vuisten dicht bij de borst): kan duiden op nachtelijke spanning; Hulshof raadt afbouw van de dag aan met ademhalingsoefeningen of het opschrijven van gedachten.

Veelvoorkomende klachten door slapen
1. Rugklachten
2. Klimaat/transpiratieklachten (vooral bij vrouwen door hormonale factoren, zwangerschap, overgang)
3. Schouderklachten
4. Snurken (meer bij mannen)
5. Nekklachten

Praktische tips
- Kies natuurlijke materialen voor beddengoed en dekbed (wol, kamelenhaar; katoen/zijde voor hoeslakens), vermijd synthetische stoffen.
- Maak een ‘slaapselfie’ in zijligging op je huidige matras en kussen; een slaapfysiotherapeut kan zo beoordelen of je wervelkolom recht ligt en adviseren over matras- en kussenkeuze. Belangrijk: voorkom doorzakken van het matras.

Kort: de beste slaaphouding is die waarin wervelkolom en ademhaling zo min mogelijk worden belast; kleine aanpassingen in houding, beddengoed en avondroutine kunnen slaapkwaliteit en fysieke klachten verminderen.