Op de pauzeknop: steeds meer mensen mijden het nieuws. Studium Generale organiseert er in Groningen een avond over
In dit artikel:
In Nederland groeit de groep mensen die het nieuws ontwijkt, blijkt uit onderzoek van het Reuters Institute (2024) en uit gesprekken met betrokkenen. Joeri (37) uit Groningen leeft vrijwel nieuwsloos: geen tv, geen abonnementen, weinig sociale media. Hij zegt dat hij al vanaf zijn twintigste bewust weinig volgt omdat veel berichtgeving negatief is en hij er weinig aan kan veranderen. Ook opvallend: sommige journalisten en hoofdredacteuren nemen tijdelijk afstand van bepaalde onderwerpen om hun eigen mentale rust te bewaren.
Onderzoek en experts wijzen op verschillende typen nieuwsmijders: mensen die structureel alles vermijden (vaak uit wantrouwen), mensen die incidenteel alleen doordeweeks of tijdelijk niets volgen, en mensen die specifieke, aangrijpende onderwerpen mijden. Hoogleraar Marcel Broersma benadrukt dat nieuwsmijden niet nieuw is, maar dat het nu meer in beeld komt omdat het meetbaar is en omdat de constante informatiestroom via smartphones psychische effecten heeft.
Jongeren vormen een bijzondere groep: zij gebruiken sociale media vooral voor ontspanning maar krijgen daar óók veel nieuws binnen, vaak zonder dat ze de kwaliteit van bronnen goed kunnen beoordelen. Onderzoekers van het Nederlands Jeugdinstituut waarschuwen dat algoritmes gebruikers vooral tonen wat ze willen zien, waardoor filterbubbels ontstaan en mensen zich niet altijd realiseren dat ze nieuws selectief aangeboden krijgen.
De gevolgen zijn dubbel: voor het individu kan minder nieuws kijken gunstig zijn voor de mentale gezondheid, maar maatschappelijk levert het problemen op. Broersma waarschuwt dat nieuwsmijding leidt tot een minder goed geïnformeerde samenleving — met risico’s voor democratische betrokkenheid en praktische kennis (zoals verkeersmeldingen). Ook bedreigt het economisch en inhoudelijk de nieuwssector: als nieuwsorganisaties wegvallen, verdwijnt de journalistieke taak om onderwerpen te onderzoeken.
Studium Generale organiseert daarom op donderdag 22 januari een kenniscafé in Nederland over dit onderwerp, met moderator Thandeka Kramer-Wolf en gasten als Broersma, hoogleraar Klinische Psychologie Maaike Nauta en social media-journalist Michel van den Bos (nu.nl). Programmamaker Iris de Voer wil met het gesprek onderzoeken wat de overvloed aan nieuws en het gebruik van sociale media doet met mensen, vooral jongeren.