Op de lijst in recordaantal gemeenten, maar ophef blijft FVD achtervolgen
In dit artikel:
Forum voor Democratie (FVD) staat voor de gemeenteraadsverkiezingen opvallend sterk: de partij doet mee in een recordaantal gemeenten (104, ongeveer 30% van het totaal) en staat in peilingen van Ipsos I&O duidelijk hoger dan bij de vorige verkiezingen (ongeveer 3,8% versus 1,1% in 2022). Dat succes komt ondanks — en deels door — voortdurende controverse rond kandidaten en partijprofiel.
Begin februari kwam opnieuw naar buiten dat meerdere FVD-kandidaten banden hebben met extreemrechtse organisaties zoals Erkenbrand, Voorpost, Geuzenbond en de Nederlandse Volks-Unie, die door de AIVD als antidemocratisch is bestempeld. Ook doken berichten op over een Haagse kandidaat die in een appgroep extremistische terroristen als bewonderenswaardig bestempelde. In Den Bosch bleek de lijsttrekker eerder meerdere keren voor mishandeling te zijn veroordeeld. Mediaonderzoeken van onder meer de Volkskrant en NRC brachten deze zaken aan het licht.
Fractieleider Lidewij de Vos reageerde in een ruim acht minuten durende video op de sociale kanalen van de partij: zij ontkende dat FVD antidemocratisch is, relativeerde de betrokkenheid van vooral jonge kandidaten en sprak van beeldvorming en karaktermoord die afleidt van de rest van de lijsten. Tegelijkertijd vermijdt de partij een duidelijke breuk met controversiële ideeën van partijleider Thierry Baudet; Baudet trad formeel wat terug maar bleef voorzitter, en zijn eerder uitgesproken opvattingen zijn niet wezenlijk afgezwakt.
Controverse lijkt deels tactisch te werken: Baudet heeft herhaaldelijk betoogd dat “ophef” het debat verruimt en FVD daarmee zichtbaarheid en groei oplevert. Dat verklaart mede de recente groei in landelijke steun en de ambitieuze deelname aan gemeentelijk niveau. Tegelijk zijn er praktische beperkingen: kiezersopkomst bij gemeenteraadsverkiezingen is vaak laag, lokale partijen zijn populair (ongeveer een derde van de stemmen gaat naar lokale lijsten) en FVD-loyalisten zijn soms moeilijker naar de stembus te krijgen. Bovendien hebben sommige lokale partijen aangekondigd FVD-raadsleden te willen boycotten.
Kortom: FVD breidt zijn lokale aanwezigheid sterk uit en kan een betekenisvolle factor worden bij de gemeenteraadsverkiezingen, maar de combinatie van interne controverses, lokale concurrentie en onzekerheid over zetelwinst maakt het beeld ambivalent.