Op de grens tussen kunst en vormgeving: torens van fijn metaalwerk verhullen ventilatieroosters Spaarndammertunnel

In dit artikel:

Aan de rand van het Amsterdamse Houthavenpark staan vier zes meter hoge metalen torens. De Air Cells zijn ontworpen door Frank Tjepkema van ontwerpbureau Tjep. en verbergen de ventilatievoorzieningen van de Spaarndammertunnel.

De open constructies voeren lucht aan en af voor de technische installaties. Per seconde moet maximaal zes kubieke meter lucht door de torens kunnen stromen. Die capaciteit is vooral nodig wanneer dieselmotoren onder de tunnel bij wateroverlast het water wegpompen. Zonder een bijzondere omhulling zouden grote ventilatieroosters het parkbeeld hebben verstoord; daarom werd een kunstzinnige oplossing gevraagd.

Tjepkema gaf de torens een patroon dat is gebaseerd op de microscopische structuur van bladcellen. Daarmee verwijst het ontwerp naar de verbinding tussen natuur en techniek: bomen leveren lucht aan mensen, terwijl de Air Cells lucht verzorgen voor een infrastructureel systeem. De driehoekige, gefacetteerde onderdelen maken de hoge, open vorm bovendien stevig. De detaillering doet ook denken aan filigraan, een verfijnde techniek uit de sieradenkunst.

Het werk illustreert de positie van Tjep. tussen kunst en design. Het bureau, dat in 2001 werd opgericht, werkt onder meer aan producten, interieurs, meubels en objecten voor de openbare ruimte. Tjepkema ziet de Air Cells in de eerste plaats als een ontwerp dat een praktisch probleem oplost, maar tegelijk als een beeld dat bezoekers aan het denken kan zetten.

Een naastgelegen technisch gebouwtje zou volgens hem met klimop kunnen worden ingepast. Die beplanting is echter niet aangeslagen, waardoor de omgeving nog niet volledig aan het beoogde parkbeeld voldoet.