Oost-Libië zet Brussel voor schut: eerst EU-miljoenenhulp, dan steun voor Turkije

In dit artikel:

Het parlement in Tobroek, dat de Libische machthebber Khalifa Haftar steunt, heeft op 20 oktober het Turks-Libische zeegrensverdrag uit 2019 bekrachtigd. Ook werden de in 2020 verbroken banden met Ankara hersteld. Het oosten van Libië had het akkoord jarenlang afgewezen. Volgens Saddam Haftar beschermt het verdrag de Libische rechten en economische belangen in de Middellandse Zee.

Het akkoord stuit op fel verzet van Griekenland en de Europese Unie. Athene stelt dat de grensafbakening geen rekening houdt met Kreta en noemt het verdrag illegaal en nietig. EU-voorzitter Ursula von der Leyen en voorzitter van de Europese Raad António Costa zeggen dat het de soevereine rechten van andere landen schendt. Turkije noemt het verdrag juist volledig legitiem; de Verenigde Staten bestempelden de bekrachtiging als provocerend.

De politieke stap komt kort nadat de Europese Commissie 25 miljoen euro extra had aangekondigd voor grensbewaking, reddingsoperaties en de bestrijding van mensensmokkel in Oost-Libië. Libië is volgens Von der Leyen het belangrijkste vertrekpunt voor illegale migratie naar de EU. Het is nog onduidelijk welke Libische diensten het geld ontvangen en of Brussel de betaling doorzet. De EU erkent formeel alleen de regering in Tripoli.

Tegelijkertijd kwamen tussen 19 en 23 oktober meer dan 1.300 migranten vanuit Libië aan op Kreta en Gavdos. In 2025 bereikten daar volgens Griekenland bijna 19.800 mensen de kust. Een rechtstreeks verband tussen het zeegrensverdrag en de migratiegolf is niet aangetoond. Wel waarschuwen deskundigen dat de familie Haftar migratieroutes kan beïnvloeden en de EU daardoor onder druk kan zetten. Brussel zou bovendien terughoudend zijn met maatregelen tegen oliesmokkel waarbij Haftars milities betrokken zijn.