Oorlogsarchief wordt deels doorzoekbaar, en als het aan minister ligt volledig - maar waakhond is kritisch

In dit artikel:

Het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR), met bijna 4 kilometer aan dossiers van 425.000 Nederlanders die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie, is sinds 1 juli deels digitaal doorzoekbaar in de studiezaal van het Nationaal Archief. Dit betreft ongeveer een derde van het archief, beschikbaar op vijf studiezaalcomputers. Later dit jaar wordt verwacht dat het CABR ook online toegankelijk wordt via regionale archieven, waarbij zoeken behalve op namen van verdachten ook op slachtoffers of locaties mogelijk zal zijn.

Minister Eppo Bruins (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) streeft ernaar het volledige archief digitaal doorzoekbaar te maken voor een breder publiek, maar de geplande wetswijziging stuit op kritiek van de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De privacywaakhond maakt zich zorgen over de bescherming van persoonsgegevens van mogelijk nog levende betrokkenen, wat volgens hen online openbaar maken in dit soort archieven in beginsel onaanvaardbaar is. De AP adviseert onder meer toegang via inlogportalen, het verbieden van kopiëren en het weglakken van gevoelige gegevens. Daarnaast vindt de AP dat de wetgever duidelijkere kaders moet stellen voor welke archieven online moeten komen, in plaats van dit volledig aan archivarissen over te laten.

Het ministerie benadrukt dat privacy wordt gewaarborgd door dossiers van personen waarvan niet vaststaat of ze zijn overleden niet digitaal toegankelijk te maken en dat bezoekers ongepaste stukken kunnen melden, die dan offline worden gehaald voor onderzoek. Tegelijkertijd wijst het Adviescollege Openbaarheid en Informatiehuishouding op het belang van snelle digitale toegang en pleit het voor een ‘digitale studiezaal’ waarin publiek op een veilige manier toegang krijgt. Minister Bruins neemt deze adviezen mee; de Raad van State en het parlement zullen uiteindelijk over de wetsvoorstellen beslissen. De kwestie illustreert de delicate balans tussen historische transparantie en hedendaagse privacybescherming.