Oorlog in Midden-Oosten: deze landen worden tegen hun zin meegesleurd
In dit artikel:
Afgelopen nacht vonden opnieuw luchtaanvallen plaats in het Midden-Oosten: in de Verenigde Arabische Emiraten viel een dode en in Bagdad werd de Amerikaanse ambassade getroffen door drones en raketten. De escalatie volgt op een reeks aanvallen die sinds eind februari zijn begonnen tussen de Verenigde Staten, Israël en Iran.
Volgens berichtgeving voerden de VS en Israël bombardementen op Iran met als doel te voorkomen dat het land kernwapens ontwikkelt; daarbij zou onder meer opperste leider ayatollah Khamenei omgekomen zijn en gisteren ook invloedrijk politicus Ali Larijani, een vertrouweling van Khamenei. Iran sloeg vervolgens terug, niet alleen tegen Israël maar ook tegen Amerikaanse bases in de regio, onder meer in Qatar en Koeweit. Als reactie vuurde Hezbollah vanuit Zuid-Libanon raketten op Israël; Israël antwoordde met luchtaanvallen. Libanese autoriteiten melden bijna 900 doden, meer dan 2.000 gewonden en honderdduizenden ontheemden.
De Golfstaten (Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië, Koeweit) zitten klem: zij herbergen Amerikaanse militaire faciliteiten maar profileren zich ook als veilige havens voor toerisme en handel. Iran probeert via aanvallen op economische en toeristische doelen de Golfstaten onder druk te zetten zodat die Washington aansporen de militaire operatie te staken. Volgens correspondent Pepijn Nagtzaam hebben zowel Iran als de VS/Israël misrekenend gehandeld, wat ertoe leidt dat het conflict juist verder escaleert.
Grote wereldmachten houden zich grotendeels op de achtergrond. Rusland en China, traditioneel meer pro-Iran, beperken zich grotendeels tot wapenleveranties, informatie-uitwisseling en oproepen tot de-escalatie; Rusland is sterk gefocust op zijn eigen oorlog. Europa staat onder druk van de VS om steun of toegang tot bases te verlenen; landen reageren verschillend (Spanje weigert, het VK staat toegang toe) en de meeste Europese staten zoeken vooral defensieve opties om directe betrokkenheid te vermijden.
Turkije, met het op één na grootste NAVO-leger, onderschept meerdere raketten maar weigert zich door te laten slepen in een open conflict. Ankara vreest vluchtelingenstromen en regionale instabiliteit en houdt het gebruik van NAVO-verplichtingen terughoudend om verdere escalatie te voorkomen. Kortom: wat begon als gerichte aanvallen heeft geleid tot een wijdvertakt en groeiend regionaal steekspel met verstrekkende humanitaire en geopolitieke gevolgen.