Ook zonder Hongaarse blokkade is Oekraïens EU-lidmaatschap nog ver weg
In dit artikel:
De Hongaarse premier Péter Magyar maakte woensdag bekend dat zijn land ophoudt te blokkeren dat de EU formeel toetredingsonderhandelingen opent met Oekraïne. In ruil daarvoor heeft Kyiv extra rechten toegezegd voor ongeveer 100.000 etnische Hongaren in West-Oekraïne op gebied van taal, onderwijs, cultuur en politieke vertegenwoordiging. Daardoor schaart Hongarije zich achter de overige lidstaten en kunnen Brussel en Kiev de gesprekken starten; ook Moldavië wordt daarbij betrokken. Verwacht wordt dat de 27 EU-landen de openingsbeslissing volgende week goedkeuren.
De stap beëindigt een jarenlange patstelling die onder Viktor Orbán veelvuldig werd gebruikt om het Oekraïense EU-pad te frustreren. Magyar, die dit voorjaar aantrad met de belofte de rechtsstaat te herstellen en corruptie te bestrijden, presenteert de doorbraak als een snel resultaat na zijn aantreden. Toch waarschuwen diplomaten dat de formele start van de onderhandelingen slechts het begin is van een lange route naar lidmaatschap.
Historische trends tonen dat toetreding twee fasen kent: onderhandelingen en implementatie van EU-wetgeving. Gemiddeld duurt het eerste deel zo’n vier jaar, daarna volgen nog eens vier tot vijf jaar voor de invoering van de regels — met variatie per geval. Voor Cyprus en Malta nam het hele traject ruim een decennium in beslag; Turkije zag de onderhandelingen uiteindelijk vastlopen. De uiteindelijke duur hangt sterk af van hoeveel hervormingen een kandidaat moet doorvoeren en van de politieke volharding van zowel de kandidaat als de EU-lidstaten.
Er circuleren voorstellen om Oekraïne te versnellen of een tussenvorm te geven — bijvoorbeeld een statutair observerende rol zonder stemrecht — maar die opties stuiten op weerstand binnen de Unie en werden door Kyiv afgewezen. De politieke urgentie is groot: Brussel wil Oekraïne zo nauw mogelijk binden uit strategische overwegingen en om te voorkomen dat het land in Russische invloedssfeer terugvalt. Voor Kyiv is EU-lidmaatschap bovendien een belangrijk instrument om toekomstige veiligheid te verankeren.
Kortom: de Hongaarse blokkade is weggenomen en de toegangsgesprekken kunnen van start, maar een uiteindelijk EU-lidmaatschap van Oekraïne (en Moldavië) blijft een traject van jaren, vol politieke en hervormingsgerichte uitdagingen.