Ook zijn radicaal-rechtse 'vrienden' uit Europa leren nu: Trump tegemoetkomen leidt alleen maar tot verraad

maandag, 26 januari 2026 (00:00) - De Groene Amsterdammer

In dit artikel:

Kort na Donald Trumps dreigement om Groenland “in te lijven” werd zichtbaar wat veel Europese bewonderaars en sommige regeringsleiders al te lang wilden negeren: Trump zoekt geen partnerschap maar gehoorzaamheid. Het incident — dat in aanloop naar de bijeenkomst in Davos voor opschudding zorgde — legde bloot dat leiders als Nigel Farage, Jordan Bardella, Alice Weidel, Matteo Salvini, Robert Fico, Viktor Orbán en Mateusz Morawiecki, die hem als geestverwant zagen, in de praktijk niets meer zijn dan wegwerpartikelen voor iemand die macht wil uitoefenen zonder wederkerigheid.

Europa reageerde geschokt en vaak schuldbewust: stilte, ontwijking of zichtbaar ongemak. Die reacties tonen volgens de auteur het cynische karakter van de relatie met Trump: niet gebaseerd op echte solidariteit maar op theatrale bewondering die geen garantie biedt op wederzijdse zorg of bescherming. Zelfs de reguliere regeringsleiders hadden hem verkeerd ingeschat; hun pogingen om te paaien en te verzachten werden door Trump niet gezien als een uitnodiging tot samenwerking maar als een gelegenheid om dominantie af te dwingen.

In Davos bood Denemarken veel toe, maar geen soevereiniteit over Groenland; dat bleek niet genoeg. Trump verwierp zulke voorstellen en stelde in vage termen dat hij “rechten, aanspraken en eigendom” eiste — formuleringen die volgens de columnist vooral bedoeld zijn om verwarring te zaaien terwijl een strategie van geleidelijke overname mogelijk blijft: afhankelijkheden uitbuiten, proxy’s financieren en lokale instemming organiseren. Een directe militaire inval is niet per se nodig als je controle stelselmatig kunt consolideren.

Het artikel verbindt dit gedrag met een bredere psychologische en strategische houding van Trump: hij geniet van het afdwingen van onderwerping. Vrijwillige medewerking ontneemt hem het genoegen others te breken; dwang and vernedering zijn de echte beloning. Dat verklaart ook zijn omgang met zijn eigen achterban in de VS: ondanks hun steun worden vaak sociale en gezondheidsprogramma’s in Republikeinse staten gekort, omdat Trump niet gelooft in duurzame relaties of het terugbetalen van verplichtingen. In plaats daarvan werkt zijn politiek als eenmalige extractie — nemen zolang het kan, zonder schuldgevoel of consequenties op langere termijn.

Die horizonloze denkwijze, door de auteur aangeduid als een vorm van ‘temporeel nihilisme’, botst fundamenteel met instituties die op toekomstgerichte wederkerigheid steunen. De NAVO is het voorbeeld: artikel 5 berust op de verwachting dat staten elkaar in de toekomst zullen bijstaan. Voor Trump zijn bijdragen slechts tribuut; als hij de betalende partij later alsnog kan chanteren of vernederen, heeft hij zijn zin. Het theatrale slotstuk in Davos — waarin hij zijn importdreigingen introk en een vaag “raamwerk” voor een akkoord aankondigde — was volgens de columnist geen echte terugtrekking maar precies het gewenste spektakel: paniek zaaien, media-aandacht monopoliseren en leiders publiekelijk laten buigen.

De kernboodschap is dat ideologische affiniteit met Trump geen terugkerende voordelen biedt. Populistische kopstukken in Europa ontdekten dat hun vermeende bondgenootschap niet resulteert in wederkerige bescherming of langdurige samenwerking; het levert hooguit de trofee van publiek vernederd worden. Loyaliteit vraagt investering in de toekomst en wederkerigheid; die begrippen passen niet in Trumps korte-termijnlogica, waarin macht en dominantie zelf het doel zijn.

Concluderend: de Groenland-affaire is minder een incident dan een illustratie van Trumps strategie en karakter. Voor hem bestaan er geen partners, alleen onderworpenen. Dat maakt zowel Europese populisten als wankele coalitiepartners kwetsbaar: wie hem hof maakt kan rekenen op spektakel en schaamte, maar niet op blijvende steun of respect.