Ook geketende vogels zijn symbool van vrijheid | Kunst kijken met Eric Bos

In dit artikel:

In het Mauritshuis in Den Haag is de tentoonstelling Birds te zien, samengesteld door de Amerikaans-Britse kunsthistoricus Simon Schama. De presentatie combineert schilderijen, beeldhouwwerken, objecten en videokunst en opent met een geluidenvloed van gezang en geroep die de bezoeker meteen in een vogelrijkdom plaatst. Centraal staat Carel Fabritius’ Het puttertje (1654), het vertrekpunt van de expositie en een beeld van de dubbelzinnige menselijke houding tegenover vogels: heilige symboliek en verlangen naar vrijheid, maar ook beheersing en exploitatie.

De tentoonstelling toont hoe vogels door de eeuwen heen fungeerden als goddelijke boodschappers, symbolen van vrede of transformatie, maar evenzeer als prooi, speelobject of handelswaar. Voorbeelden variëren van Rembrandts tafereel van geslachte pauwen tot Picassos respectvolle litho La Colombe (1949) en Brancusi’s abstracte L’Oiseau dans l’espace, dat vogelzinnetjes omzet in het idee van vrijheid. Schama belicht daarnaast de hedendaagse kant: verontrustende cijfers over het massale verdwijnen van vogelsoorten.

Werk van onder anderen Tracey Emin, Leonardo da Vinci, Iris van Herpen, Jan Weenix, Aelbert Cuyp en Hans Holbein illustreert zowel esthetiek als ethiek. Een klapstuk is Jan van IJkens videowerk The Art of Flying (2015), waarin zwermen spreeuwen als choreografieën over de achterwand bewegen en de bezoeker confronteren met de plek van de mens in de natuur. De expositie is tot en met 7 juni te zien; openingstijden Mauritshuis: ma 13-18, di–zo 10-18 uur.