Ooit afgekraakt en bespot, nu omarmd als voetbal- en concerttempel: de Johan Cruijff Arena bestaat 30 jaar

In dit artikel:

De Johan Cruijff Arena bestaat vrijdag dertig jaar. Het stadion in Amsterdam-Zuidoost is inmiddels een vaste waarde voor Ajax, grote concerten en evenementen, maar de beginperiode verliep moeizaam. Bij de opening op 14 augustus 1996 stond het complex nog grotendeels geïsoleerd van de stad en had het bij veel bezoekers een kille en onpersoonlijke uitstraling.

Ajax verhuisde vanuit De Meer op een moment dat de club op haar sportieve hoogtepunt stond. Onder Louis van Gaal wonnen de Amsterdammers in 1992 de UEFA Cup, in 1995 de Champions League en de Wereldbeker. In 1996 verloor Ajax de Champions League-finale en daarna vertrokken veel sterspelers naar het buitenland. De halve finale van de Champions League in 1997 werd daardoor niet als een uitzonderlijke prestatie gezien, maar als een teleurstelling.

De nieuwe thuisbasis versterkte de problemen. De grasmat was lange tijd zo slecht dat Ajax tientallen velden versleet. Een supportersgroep liet in 2001 uit protest koeien op het veld grazen. Willem II wilde voorafgaand aan een wedstrijd zelfs in de Arena trainen om aan de omstandigheden te wennen. Ook de sfeer viel tegen. De F-Side was bij de verhuizing over verschillende tribunes verdeeld, waardoor een herkenbare harde kern ontbrak. Door de akoestiek klonk het publiek bovendien geregeld vooral fluitend in plaats van steunend.

De frustratie liep eind 2001 hoog op toen Ajax thuis met 1-3 verloor van NAC. Ongeveer tachtig F-Siders vielen een vak met bezoekende supporters aan en richtten daarna vernielingen aan in het eigen stadion. Een jaar eerder was het eeuwfeest van Ajax overschaduwd door ongeregeldheden na een nederlaag tegen FC Twente. De magere Europese resultaten en de dominantie van PSV versterkten het beeld dat de Arena geen succes was.

In de jaren daarna veranderde het stadion stap voor stap. De grasproblemen werden beter beheerst, de tribunes kregen meer clubkleuren en -elementen en de harde kern verhuisde opnieuw naar een plek achter het doel. Roltrappen vervingen een deel van de lange trappen en de betonnen gracht werd minder zichtbaar door aanpassingen aan de tribunes. Het stadion kreeg daardoor meer de uitstraling van een Ajax-thuisbasis.

Het beslissende moment kwam op 15 mei 2011. Ajax versloeg FC Twente met 3-1 en werd kampioen in een stadion dat de ploeg de hele wedstrijd luidruchtig ondersteunde. Daarmee veranderde de publieke waardering voor de Arena definitief. In 2018 kreeg het stadion de naam Johan Cruijff Arena. Een jaar later volgde een nieuwe Europese opleving van Ajax, met als hoogtepunt de dramatische halve finale tegen Tottenham Hotspur.

Ook buiten het voetbal groeide de reputatie. De herdenking van André Hazes in 2004 trok miljoenen televisiekijkers. De concertfunctie werd verbeterd met onder meer geluidsabsorberende panelen, nadat nagalm jarenlang voor kritiek had gezorgd. Inmiddels staan grote producties van artiesten als The Rolling Stones, Taylor Swift, Harry Styles en Beyoncé er op het programma. Het stadion profiteert daarbij van zijn ontwerp, waardoor decorwagens rechtstreeks de vloer op kunnen rijden.

De Arena blijft echter ook verbonden aan incidenten. In 2023 werd een wedstrijd tegen Feyenoord stilgelegd nadat supporters bij een achterstand van 0-3 vuurwerk op het veld hadden gegooid. Vorig seizoen drongen gemaskerde mannen via een nooddeur binnen tijdens het duel met FC Groningen, waarna zwaar vuurwerk de wedstrijd beëindigde. Eerder vonden er ernstige geweldsincidenten plaats, waaronder de mishandeling van Koen Everink tijdens Sensation White in 2012. Ook politieke momenten rond Ajax, zoals de komst van Johan Cruijff in 2011, droegen bij aan de bijzondere geschiedenis.

Van een omstreden en sfeerloos stadion groeide de Arena uit tot een onmisbare Amsterdamse locatie. Ondanks terugkerende veiligheidsproblemen en wisselende prestaties van Ajax heeft het complex inmiddels een vaste plaats in de stad en in het nationale evenementenlandschap.