Ontslagen arbeidsmigranten krijgen nauwelijks opvang of bescherming en belanden vaak op straat. 'We doen alsof we ze niet zien'
In dit artikel:
Maciej Taraszkiewicz (33) uit Polen slaapt sinds zijn ontslag twee jaar geleden in een bed in een kleine sporthal van het Leger des Heils in Almere. Zijn tv is kapot, maar staat er nog als grensmarkering van zijn stukje privacy; slapen doet hij pal naast zijn buurman. Eerder woonde hij in een tent, waar hij zijn eigen regels kon bepalen. Nu ervaart hij de opvang als krap en onrustig, maar erkent ook dat een vaste plek met eten en een bed hem de beste kans biedt om weer normaal te leven.
Het verhaal van Maciej is exemplarisch voor een groeiend probleem: arbeidsmigranten raken snel dakloos wanneer uitzendbureaus niet alleen werk maar ook huisvesting regelen. Als zij hun baan verliezen, verliezen ze ook direct hun onderdak. Volgens vakbond CNV en het Leger des Heils waren er begin 2025 bijna tienduizend dakloze arbeidsmigranten in Nederland. Veel van hen staan niet ingeschreven in een gemeente of werken minder dan vijf jaar, waardoor ze geen aanspraak hebben op reguliere maatschappelijke voorzieningen.
Sinds 2023 bieden zes steden — Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Den Haag, Eindhoven en Venlo — kortdurende opvang speciaal voor deze niet-rechthebbende groep. De duur varieert van een week tot zes maanden met als doel terugkeer naar werk of het herkomstland; onderzoek meldt dat 62 procent van de deelnemers daarin slaagt. Het vorige kabinet reserveerde extra middelen: bovenop 7 miljoen euro komt er nog 6 miljoen bij om capaciteit uit te breiden. Maar hulpverleners waarschuwen dat deze aanpak weinig structureel verandert, omdat veel mensen na opvang terugkeren in hetzelfde kwetsbare systeem van bureaus die werk en wonen koppelen.
Criminoloog Ruben Timmerman werkte undercover in sectoren als bouw en voedselverwerking en signaleert dat de kortdurende opvang vaak mensen selecteert met de grootste kans op succes — dwars door de meest kwetsbaren heen. Voorwaarden zoals geen drugsgebruik sluiten groepen uit; wie langer op straat is, raakt snel verstrikt in een straatcultuur met middelengebruik als norm. Ook worden uitzendkrachten regelmatig ontslagen zodra ze ziek worden, zoals Albert Szumański (33) uit Polen ervaarde: na ziekmelding werd hij ontslagen en uit zijn woning gezet.
In Almere biedt het Leger des Heils in de wintermaanden extra plaatsen (van 15 naar 40). Toegang wordt in de praktijk vaak gegeven aan degenen die volgens hulpverleners “makkelijker kunnen doorstromen” naar huis en werk; nieuwkomers op straat maken de meeste kans, na enkele weken dalen die perspectieven sterk. Dagbesteding in de opvang is soms laagbetaald en repetitief — mannen die dopjes vullen voor wasparfum verdienen circa 6 euro per dag.
Als structurele maatregel treedt per 1 januari 2027 de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten in werking, die een vergunningstelsel voor uitzendbureaus wil invoeren. Timmerman noemt dat een belangrijke stap, maar waarschuwt dat vergunningen alleen misstanden niet wegnemen: in de praktijk bestaan problemen als onbetaald loon en slechte huisvesting ook bij gecertificeerde bureaus. Hulpverleners vragen zich vooral af wat er gebeurt met de mensen die al nu op straat leven: zij hebben veel minder opties dan Nederlandse daklozen en vallen daardoor tussen de wal en het sociale vangnet.