Onthuld na 40 jaar: hoe de CIA nazi's hielp ontsnappen en een nieuw leven bezorgde

In dit artikel:

Vrijgegeven delen van het zogeheten Rodal-rapport onthullen hoe Amerikaanse inlichtingendiensten na de Tweede Wereldoorlog nazi-collaborateurs met valse identiteiten naar Canada hielpen emigreren. Het rapport, in de jaren tachtig opgesteld voor de Canadese Deschênes Commissie, bleef decennialang grotendeels geheim. Nadat de Federal Court of Canada in september vorig jaar openbaarmaking van de zwartgelakte passages beval, kwamen nieuwe details naar buiten.

Canadese visumfunctionarissen signaleerden al in 1953 vervalste documenten uit Amerikaanse bron. Een jaar later meldde RCMP-topman W.H. Kelly dat een Amerikaanse functionaris had gevraagd bepaalde immigranten zonder grondige screening toe te laten. Bijna veertig mensen zouden op die manier Canada zijn binnengekomen, onder wie vermoedelijke nazi-collaborateurs. In minstens één geval kreeg een afgewezen persoon kort daarna een nieuwe identiteit en documenten. De operatie werd gekoppeld aan het Amerikaanse Counter Intelligence Corps, dat onder meer de Gestapo-officier Klaus Barbie had gerekruteerd en geholpen te vluchten.

Volgens het rapport diende een Amerikaanse legerafdeling in Europa als dekmantel voor de CIA en andere diensten die voormalige helpers hervestigden. Personen die zelfs voor de Verenigde Staten te belastend waren, werden soms naar Canada doorgestuurd. Een centrale figuur blijkt CIA-officier George McManus te zijn. Hij zou de Canadese politie onder druk hebben gezet en werd later CIA-vertegenwoordiger in Ottawa. Eerder leidde hij in Frankfurt een centrum waar voormalige nazi’s en medewerkers werden verhoord en voorbereid op een nieuw bestaan.

De onthullingen wijzen ook op passiviteit aan Canadese zijde. Hoewel ambtenaren wisten dat er problemen waren en twijfelden aan de volledigheid van Amerikaanse informatie, vroeg Canada volgens het rapport nooit officieel inzage in de Amerikaanse archieven. Historicus Jared McBride stelt dat westerse diensten geopolitieke belangen boven berechting plaatsten en dat Canada de kwestie vooral probeerde te begraven. Hoeveel informatie nog geheim blijft, is onbekend.