Ontboste regenwouden herstellen zich 'snel' op landbouwgrond in Ecuador
In dit artikel:
Onderzoekers van TU Darmstadt, samen met Ecuadoriaanse collega’s en tientallen instituten, laten zien dat ontboste tropische bossen veel sneller kunnen aansterken dan lang werd aangenomen. Door 8500 soorten te volgen op voormalige landbouwgrond in de Chocó (noordwest-Ecuador) concludeerden ze dat wanneer landbouw stopt, de natuur grotendeels uit eigen beweging terugkeert: binnen dertig jaar keert circa 75% van de planten- en diersoorten terug en herstelt de biodiversiteit tot meer dan 90% van het oorspronkelijk niveau. Hoofdauteur Timo Metz spreekt van regenwouden met "een opmerkelijke veerkracht".
Het herstel wordt vooral mogelijk gemaakt door overgebleven bospercelen die fungeren als bronnen van zaden en dieren. Vleermuizen, apen, vogels en andere dieren verspreiden zaden, mestkevers begraven die zaden en bestuivers en schimmels ondersteunen de opbouw van gemeenschappen. De Wageningse hoogleraar Lourens Poorter noemt het belangrijk dat in dit onderzoek veel verschillende groepen zijn meegenomen—van zoogdieren tot schimmels en bacteriën—wat het complete herstelproces zichtbaar maakt.
Niet alle habitats en soorten herstellen even snel. Verlaten cacaoplantages regenereren sneller dan open weilanden omdat resterende cacaobomen een gunstiger microklimaat bieden (schaduw, vochtbehoud). Grassen vormen juist sterke concurrentie voor jonge bomen. Mobiele groepen zoals vogels, zoogdieren en vliegende insecten keren eerder terug; ongewervelden die in bladstrooisel leven en micro-organismen hebben het langst nodig om weer op het oude peil te komen.
De onderzoekers benadrukken dat deze snelle regeneratie vooral geldt voor kleinschalig, minder intensief gebruik zoals in Ecuador. In gebieden met grootschalige ontginning (grote landbouwvlaktes in Brazilië, Indonesië e.d.) zal herstel veel langer duren en vaak aanvullende menselijke hulp vereisen. Tegelijk waarschuwen ze dat veerkracht geen vrijbrief is: ontbossing gaat wereldwijd nog altijd met 4–6 miljoen hectare per jaar door, zodat het beschermen van bestaande ecosystemen cruciaal blijft.