Ons land telde de meeste hittedoden van Europa: wat doet de politiek?

In dit artikel:

Tijdens de hittegolf tussen 18 juni en 1 juli stierven in België 1.747 mensen meer dan normaal. Dat betekent een oversterfte van 47,8 procent, volgens voorlopige cijfers van Sciensano. Op zaterdag 27 juni, de dodelijkste dag, liep de oversterfte op tot 146,5 procent. Volgens het European Mortality Monitoring Network was de oversterfte nergens in Europa zo hoog, al zijn er kanttekeningen bij internationale vergelijkingen. Sciensano noemt de hittegolf de dodelijkste sinds het begin van zijn analyses.

De gevolgen waren vooral groot in Wallonië en troffen vermoedelijk vooral ouderen, zowel thuis als in woonzorgcentra. Ook bij mensen jonger dan 65 jaar was er opvallend veel oversterfte. Experts wijzen niet op één oorzaak, maar op een combinatie van factoren: gebrekkige hittebescherming, onvoldoende koeling in gebouwen, sociaal isolement, sociaaleconomische verschillen en tekortschietende crisiscoördinatie.

De Risk Management Group, waarin begin juli experts en overheidsdiensten bijeenkwamen, adviseerde een evaluatie van de communicatie en samenwerking tussen de verschillende bestuursniveaus. Ook de bereikbaarheid van de noodcentrales moet worden onderzocht. Zorgverleners meldden wachttijden van tien minuten of langer bij 112 tijdens het zwaarste weekend. Een aanbeveling is om oproepen naar 1733 vaker rechtstreeks met huisartsenwachtposten te verbinden. Daarnaast moet vanaf elke alarmfase sneller en bijna realtime informatie worden verzameld over de druk op de zorg.

De regio’s moeten investeren in hittebestendige ziekenhuizen en andere zorginfrastructuur. Lokale besturen zouden een netwerk van koele plekken in openbare, leegstaande of andere gebouwen moeten uitbouwen, die locaties in kaart brengen en beter bekendmaken bij kwetsbare inwoners. Voor buitenwerkers, zoals bouwvakkers en personeel bij openbare werken, zijn strengere beschermingsmaatregelen nodig. Gemeenten moeten kwetsbare mensen bovendien actief opsporen en contacteren en nagaan of evenementen bij extreme hitte kunnen doorgaan.

Federaal minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke wil een nieuw hitteplan dat verder gaat dan waarschuwingen en communicatie. Het moet vooraf vastgelegde maatregelen, verantwoordelijkheden, capaciteitsplanning en operationele draaiboeken bevatten. Een eerste versie wordt in september besproken; het volledige plan moet tegen de zomer van het volgende jaar klaar zijn. Klimaatminister Jean-Luc Crucke beschouwt aanpassing aan de klimaatverandering als een volksgezondheidskwestie en wil de wetenschappelijke informatievoorziening en samenwerking, ook met de Benelux, verbeteren.

Ook de deelstaten zeggen actie te ondernemen. Wallonië wil een geactualiseerd plan voorleggen en wijst op sociaal isolement en gezondheidsverschillen tussen gemeenten als belangrijke risicofactoren. Vlaanderen zegt het bestaande ozon- en hitteplan tijdig te hebben geactiveerd, maar wil de communicatie, de hittebestendigheid van zorginstellingen en de bescherming van ouderen verbeteren. Er wordt ook gekeken naar vrijwilligerskorpsen die mensen naar koele ruimtes kunnen begeleiden, water uitdelen en alleenstaande inwoners bezoeken. Of deze maatregelen toekomstige hittegolven daadwerkelijk minder dodelijk maken, moet nog blijken.