Onrust binnen FNV door gang naar rechter van toezichthouders Asscher en Heerts
In dit artikel:
„Een pokkenbende” noemde een raadsheer in juni de bestuurlijke toestand binnen FNV. Zes maanden later is de situatie niet verbeterd. De Ondernemingskamer ontving maandag een verzoek van de tijdelijke toezichthouders Lodewijk Asscher en Ton Heerts om hun bevoegdheden uit te breiden. Zij liepen bij de uitvoering van hun hervormingsplannen tegen stevige interne tegenstand aan en willen via de rechter de mogelijkheid krijgen statuten te wijzigen zonder afhankelijk te zijn van steun van het ledenparlement.
Asscher en Heerts dringen aan op snelle vernieuwing omdat zij willen dat de FNV, als grootste vakcentrale van Nederland, als een sterke, bestuurbare partner mee kan doen aan de kabinetsformatie. De kernvraag is welke organisatievorm de FNV moet zijn: blijft het een vereniging waarin leden via het ledenparlement de koers bepalen, of wordt het meer een professionele werkorganisatie met een krachtige raad van toezicht? Momenteel kiest het ledenparlement stapsgewijs het bestuur; de toezichthouders stellen voor dat de raad van toezicht voortaan het bestuur benoemt en dat een nieuw te vormen bondsraad – benoemd via sectoren zoals zorg, vervoer en metaal – kaders vastlegt en in uiterste gevallen het bestuur kan terugsturen.
De voorstellen stuiten vooral op ongenoegen over het vermeende verlies van ledendemocratie. Aanhangers van meer inspraak vrezen dat leden minder invloed krijgen op vernieuwing en thema’s die jongeren aantrekken, en dat de bond daarmee als tegengewicht tegen rechtse tendensen en aantasting van sociale rechten verzwakt wordt. Kritische leden ergeren zich ook aan de aanpak: hervormingen werden volgens hen als kant-en-klaar en snel door te voeren plannen gepresenteerd, zonder ruimte voor amendementen. Dat leidde begin deze maand tot een krappe afwijzing in het ledenparlement (50 tegen 46).
De spanningen weerspiegelen ook structurele problemen tussen de vereniging en de betaalde werkorganisatie van de FNV. Een recent gelekt rapport over de sector Vervoer toonde verstoorde verhoudingen: onduidelijke rolverdelingen, gebrekkige communicatie, machtsmisbruik en wantrouwen, waarvan veel aanbevelingen onbenut bleven.
Asscher en Heerts hebben geprobeerd steun te winnen bij oud-voorzitters, maar hun gang naar de rechter maakt hen feitelijk partij in het conflict — iets wat hen juist ontzegd mocht worden. Zelf zeggen zij dat de zaak al geëscaleerd is en dat zij met hun ingreep de rechterlijke bemoeienis willen beëindigen en de organisatie weer op orde willen brengen.
De Ondernemingskamer staat nu voor een ingrijpende beslissing die de toekomst van de FNV bepaalt. Als de rechter het verzoek toewijst, kunnen de toezichthouders hun structuurplannen doorzetten, mogelijk gepaard gaand met blijvende breuklijnen. Als de rechter weigert, blijft de impasse bestaan en zal binnen de bond gezamenlijk overleg nodig zijn om een nieuwe koers te bepalen.