'Onkruid' te lijf, zonder gif

In dit artikel:

Gif in de tuin vermijden is niet alleen gezonder voor jezelf, maar ook cruciaal voor insecten, vogels en de bodem. In plaats van meteen te spuiten, kun je veel ‘ongedierte’ anders benaderen: vaak is wat we onkruid noemen gewoon een plant die op de verkeerde plek staat voor ons perspectief. Akelei is voor velen een sierlijke bloem, maar voor een teler een ongewenste concurrent; hondsdraf die jij eruit trekt, kan voor een ander juist een nuttige bodembedekker zijn. Kortom: onkruid bestaat alleen als jij het zo ziet.

Laat spontaan opkomende planten soms gewoon staan. Veel van die soorten zijn inheems en aantrekkelijk voor insecten en vogels. Voorbeelden die je zonder schuldgevoel kunt laten groeien: bosaardbei, gele dovenetel, robertskruid, speenkruid, bosanemoon, bosandoorn, citroenmelisse en zenegroen. Ook mos is een prima natuurlijk dek voor voegen en houdt andere ongewenste soorten weg — een ‘mostuin’ kan verrassend mooi zijn als je het durft.

Bodembedekkers (zowel spontaan als gekochte inheemse soorten) dichten kale grond en beperken zo de kansen voor echt hinderlijk onkruid. Je kunt biologische inheemse planten ook kopen — bijvoorbeeld via natuurbeschermingsorganisaties die zulke assortiments uitbreiden.

Wieden is geen vervelend karwei maar een manier om je tuin te leren kennen: hurken, kijken, en in korte sessies van vijf minuten verwijderen wat je niet wilt. Gebruik een identificatie-app (zoals obsidentify) om soorten te leren herkennen; verschillende planten vragen verschillende aanpakken. Eenjarigen en zachte meerjarigen (brandnetel, kleefkruid, nachtschade) trek je laag bij de wortel uit — het beste na regen, zodat de wortel meekomt en de kans op hergroei kleiner is. Voor wortelonkruiden zoals paardenbloem en distels gebruik je een onkruidsteker of ander diep steekgereedschap om de hele penwortel te verwijderen.

Denk voordat je diep ingrijpt aan de ecologische consequenties: distels en paardenbloemen trekken vlinders, bijen en zaadeters aan. Soms is tolerantie voor een paar bloemen goed bedoeld voor de biodiversiteit. Met deze eenvoudige keuzes beperk je het gebruik van gif en werk je mee aan een gezondere tuin voor mens en natuur.