Onhoudbare financiële situatie bij Tropeninstituut 'door wanbestuur'
In dit artikel:
Het Koninklijk Instituut voor de Tropen (KIT) in Amsterdam verkeert in acute financiële nood: door jarenlange tekorten en een veel duurdere renovatie van het aangrenzende hotel moet het kenniscentrum ingrijpende maatregelen treffen. In een reorganisatievoorstel waarover de ondernemingsraad zich buigt, staat dat bijna een derde van de bijna 150 medewerkers kan worden ontslagen.
De cijfers zijn scherp: bijna 8 miljoen euro verlies in de afgelopen drie jaar en volgens het plan opnieuw 4,4 miljoen extra dit jaar. Zonder snelle ingreep zou het instituut rekeningen niet meer kunnen betalen; bronnen melden dat de bankrekening meerdere keren bijna leeg was en dat facturen al maanden openstaan.
De problemen vinden hun oorsprong deels in 2012, toen de rijkssubsidie van 24 miljoen wegviel. Het KIT probeerde sindsdien zelfstandig inkomsten te genereren, onder meer door het monumentale pand aan de Mauritskade deels te verhuren en het naastgelegen hotel zelf te exploiteren. Na een sluiting in 2021 wegens brandveiligheidsproblemen werd besloten tot een ingrijpende verbouwing tot milieubewust 4-sterrenhotel. De bouw zou aanvankelijk ongeveer 25 miljoen kosten, maar de meeruitgaven lopen volgens betrokkenen minstens 20 miljoen op, wat de financiële positie heeft uitgehold.
Interne onrust en ruzies over de koers verergerden de situatie: binnen drie jaar verlieten zes directeuren het instituut. In reactie op de tekorten werden bezittingen te koop gezet; een voorgenomen veiling van portretten van kunstenaar Marlene Dumas (waarde circa 5 miljoen) werd echter geblokkeerd nadat het ministerie van OCW de collectie tot beschermd cultureel erfgoed heeft verklaard — een ingreep die zelden voorkomt. In mei 2024 werd wel een ander pand voor enkele miljoenen verkocht, maar dat geld is inmiddels op.
Michel Farkas, sinds 1 februari directeur, zegt geen alternatief te zien voor personeelsreductie: "KIT heeft vrijwel geen activa meer die kunnen worden verkocht." Een nieuwe hypotheek op hotel en pand is volgens het plan onhaalbaar omdat het instituut rente en aflossing niet kan dragen en banken stoppen eisen dat verliezen beëindigd worden.
Vakbond FNV dreigde eerder met juridische stappen wegens wanbeleid maar trok die aanmelding terug na toezeggingen over verbetering. Hoe het KIT uit de crisis komt, hangt nu af van de uitkomst van de reorganisatie, mogelijke aanvullende maatregelen of steun, en van de vraag of er nog aanvullende verkoopbare middelen of externe financiers gevonden kunnen worden.