"Ongeziene politieke crisis": hoe oproep van oud-minister Fedorov tot verkiezingen president Zelensky in lastig parket brengt

In dit artikel:

De Oekraïense oud-minister van Defensie Mychailo Fedorov heeft een politieke crisis rond president Volodymyr Zelensky verdiept. In een video op YouTube riep Fedorov op tot nieuwe verkiezingen en stelde hij dat Oekraïne onder slecht leiderschap gebukt gaat. Hoewel hij Zelensky niet rechtstreeks bij naam noemde, geldt de oproep als een frontale aanval op zijn voormalige baas.

Fedorov werd na enkele maanden als minister ontslagen, onder meer na conflicten met legerbevelhebber Oleksandr Syrsky. Tijdens zijn korte ambtsperiode bouwde hij een reputatie op als hervormer. Onder zijn leiding werd het leger volgens analisten performanter en versnelde de omschakeling naar drones, wat levens aan het front zou hebben gespaard. Zijn ontslag leidde tot protesten waarbij duizenden Oekraïners zijn terugkeer eisten. Die acties lijken inmiddels te worden beëindigd; de organisator zegt dat ze hun doel, politieke verandering, hebben bereikt en wenst de nieuwe minister van Defensie Jevhen Chmara succes.

Volgens Oekraïne- en Ruslandkenner Marijn Trio is Fedorov door zijn ontslag alleen maar populairder geworden. Uit een recente peiling zou blijken dat vooral jongeren en veteranen meer vertrouwen in hem hebben dan in Zelensky. Bij verkiezingen zou Fedorov in een tweede ronde zelfs van de president kunnen winnen. Zijn video lijkt volgens Trio bedoeld om dat politieke momentum te benutten. Fedorov had aanvankelijk gehoopt opnieuw minister te worden, maar de goedkeuring van een opvolger maakte volgens de analist een definitieve breuk duidelijk.

Zelensky geniet nog altijd het vertrouwen van ongeveer 60 procent van de Oekraïners, maar zijn populariteit heeft een tik gekregen. Fedorov speelt in op groeiende twijfel bij jongeren en veteranen over de vraag of de president zijn aandacht volledig op de overwinning in de oorlog richt. Volgens Trio leeft bij een deel van de bevolking het beeld dat Zelensky rivalen die hem kunnen overschaduwen opzijschuift. Eerder gebeurde dat met de populaire legerchef Valeri Zaloezjny en met Kyrylo Boedanov, het voormalige hoofd van de militaire inlichtingendienst.

Nieuwe verkiezingen zijn momenteel juridisch niet mogelijk, omdat de staat van beleg verkiezingen tijdens de oorlog verbiedt. De wet zou kunnen worden aangepast, maar er zijn ook grote veiligheids- en praktische problemen. Ongeveer een miljoen militairen zitten aan het front, miljoenen Oekraïners verblijven in het buitenland of zijn binnenlands ontheemd en circa 20 procent van het land is door Rusland bezet. Bovendien vinden er dagelijks bombardementen plaats.

Het openlijke conflict kan volgens Trio door Rusland als een teken van Oekraïense zwakte worden uitgebuit. Daar komt bij dat nieuwe corruptieonderzoeken de regering onder druk zetten. Vicekabinetschef Iryna Moedra werd ontslagen nadat haar woning was doorzocht in een onderzoek naar een mogelijke witwasoperatie van bijna drie miljoen euro. Ook andere voormalige en huidige topfunctionarissen worden verdacht. Hoewel Zelensky snel ingreep, straalt het zoveelste onderzoek binnen zijn entourage volgens Trio op hem af.

De grote vraag is nu of Fedorov uitgroeit tot een echte oppositieleider. Voorlopig heeft hij vooral kritiek geuit, maar nog geen concreet politiek programma of uitgewerkte visie gepresenteerd.