'Ongekozen leider schaft democratie af en start Brusselse dictatuur'

In dit artikel:

De Europese Commissie onder leiding van Ursula von der Leyen heeft dinsdag voorgesteld om op meerdere beleidsterreinen het nationale vetorecht af te schaffen. Een gekwalificeerde meerderheid — 55 procent van de lidstaten, samen goed voor 65 procent van de EU-bevolking — zou dan kunnen beslissen over onder meer sancties, energiebelasting en de aanpak van belastingfraude. Ook besluiten over het openen of afronden van toetredingsonderhandelingen zouden niet langer unaniem hoeven te worden genomen. Daardoor kunnen Nederland en andere kleinere lidstaten hun mogelijkheid verliezen om besluiten die hen direct raken te blokkeren.

De voorgestelde hervorming is bedoeld om de EU bestuurbaar te houden bij uitbreiding naar dertig of meer landen. De Commissie werkt daarnaast aan een routekaart voor Montenegro, Albanië, Moldavië en Oekraïne, de vier kandidaat-lidstaten die volgens het voorstel het dichtst bij toetreding staan. Nieuwe lidstaten zouden tijdens een proefperiode van drie tot vijftien jaar hun stemrecht kunnen verliezen als zij EU-regels overtreden; een meerderheid van de overige landen zou dat kunnen besluiten.

Critici zien de plannen als een machtsverschuiving naar Brussel. SGP-Europarlementariër Bert-Jan Ruissen noemt ze zeer onwenselijk en stelt dat de EU een samenwerking van soevereine staten moet blijven. Ook journaliste Vala van den Boomen beschuldigt Von der Leyen ervan democratische controle te verzwakken. Voorstanders benadrukken juist dat unanimiteit een grotere EU te traag en ineffectief zou maken. Het voorstel raakt daarmee aan de bredere discussie over de verhouding tussen Europese besluitvaardigheid en nationale zeggenschap.