Onervaren scheids doelwit van ouders langs de lijn: sportclubs zien negatief gedrag van toeschouwers
In dit artikel:
Een ruime meerderheid van teamsportverenigingen in Nederland ervaart ongewenst gedrag langs de zijlijn bij jeugdwedstrijden, waarbij scheidsrechters het vaakst het doelwit zijn. Dat blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut: 34 bestuurders en betrokkenen van 13 voetbal-, hockey- en basketbalverenigingen werden geïnterviewd en 260 verenigingen vulden een vragenlijst in.
Belangrijke cijfers: 97% van de verenigingsbestuurders merkt dat spelers positief worden aangemoedigd, maar ongeveer 85% rapporteert ook negatief gedrag bij teamsporten (tegenover 27% bij individuele sporten). Vrijwel alle clubs horen commentaar op beslissingen van de scheidsrechter, soms op verhitte of agressieve toon; incidenteel loopt het zelfs uit op fysieke aanvallen, aldus een bestuurder van AFC IJburg. Negatieve bemoeienis door ouders die als trainer optreden, onenigheid tussen supporters (met name bij voetbal) en toeschouwers die over hekken klimmen of kinderen aanzetten tot agressief gedrag komen eveneens voor.
Oorzaken die clubs noemen zijn onder meer onervaren of clubgebonden scheidsrechters (bijv. ouders), gebrek aan kennis van de regels en een korter lontje bij toeschouwers — een trend die volgens bestuurders is versterkt sinds de coronaperiode. Clubs merken dat ervaren scheidsrechters vaak rust en leiding bieden, maar dat het vinden van voldoende bekwame scheidsrechters lastig is. Sommige verenigingen huren voor risicowedstrijden een arbiter van buitenaf tegen vergoeding, maar niet alle clubs hebben die financiële of organisatorische ruimte.
Hoewel incidenten de aandacht trekken, benadrukken veel bestuurders dat de meeste wedstrijden goed verlopen; volgens een bestuurder van AFC IJburg verloopt circa 95% van de wedstrijden zonder problemen. Het Mulier Instituut geeft aanbevelingen: duidelijke gedragsregels en communicatie, één aanspreekpunt tijdens wedstrijden, structurele aandacht op de bestuursagenda, betere bescherming en ondersteuning van scheidsrechters en praktische hulpmiddelen vanuit de sportbonden om ongewenst zijlijngedrag te voorkomen.