Onderzoekers zien acties die democratie ondermijnen in Nederland

In dit artikel:

Onderzoekers van de stichting Democratie Monitor waarschuwen dat in Nederland al vaak acties voorkomen die de democratie kunnen ondermijnen. In een vrijdag gepubliceerd onderzoek stellen zij dat zulke ontwikkelingen mogelijk wijzen op een langzame afglijding richting autocratie, al zien zij geen bewijs voor een bewust plan om de democratie af te breken.

De onderzoekers beschrijven zeven strategieën waarmee macht naar zich toe kan worden getrokken, zoals manipulatie van regels en infiltratie van onafhankelijke posities. De meest openlijke vormen van democratische afbraak vonden zij in Nederland niet, maar wel tal van „meer ambigue” voorbeelden. Zo noemen zij bewindspersonen die kritiek van de Raad van State gemakkelijk naast zich neerlegden en de poging van het vorige kabinet om het asielnoodrecht in te zetten als een autocratisch signaal.

Volgens het onderzoek spelen niet alleen landelijke politici een rol, maar kunnen ook lokale bestuurders en actiegroepen de democratie beschadigen. Als voorbeelden noemen de onderzoekers besloten raadsvergaderingen om veiligheidsredenen en de actie van boerenorganisatie FDF, die deurwaarders op Statenleden afstuurde.

Democratie Monitor pleit daarom voor „groot onderhoud” van de democratie: instituties moeten beter worden beschermd tegen uitholling en burgers moeten meer mogelijkheden krijgen om invloed uit te oefenen. Ook moeten mogelijke vormen van democratische ondermijning volgens de onderzoekers expliciet worden benoemd en besproken.