Onderzoekers: sluiten van drugspanden vaak onnodig, zachtere ingrepen werken (bijna) even goed
In dit artikel:
Nederlandse burgemeesters grijpen vaak naar sluiting van woningen wanneer daar drugs worden gemaakt of verhandeld. De wet (artikel 13b Opiumwet) geeft hen drie instrumenten: een bestuurlijke waarschuwing, een last onder dwangsom (een boete als de overtreder niet stopt) of sluiting van het pand. Sluitingen worden meestal ingezet om herhaling te voorkomen, de openbare orde te herstellen en een signaal aan de buurt af te geven.
Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen in opdracht van het WODC bestudeerden ingrepen van 2021–2024 (gegevens uit meer dan 60% van de gemeenten). Hun belangrijkste conclusie: zachtere maatregelen — waarschuwingen en lasten onder dwangsom — zijn nagenoeg even effectief als sluiting om de criminele activiteiten te stoppen. Bij sluiting of dwangsom verdwenen de misstanden in ongeveer de helft van de gevallen; bij een waarschuwing gebeurde dat in zo’n 40 procent.
Sluitingen hebben daarentegen veel vaker onbedoelde nadelige effecten. Bewoners van sociale huurwoningen riskeren een zwarte lijst en langdurige woonproblemen, wat kan leiden tot stress, hogere kosten, verergering van psychische klachten en gezinsontwrichting. Verhuurders (vooral particuliere) verliezen soms langere tijd huurinkomsten. Ook ervaren omwonenden vaak onduidelijkheid: in de helft van alle sluitingen was er geen sprake van overlast, waardoor buurtbewoners niet begrijpen waarom een huis dichtging. Sommige gedupeerden procedeerden succesvol tegen sluitingen; in 2024 oordeelde een rechter tegen een sluiting in Zuidoost omdat een moeder door de maatregel benadeeld werd door het criminele gedrag van haar zoon.
De onderzoekers pleiten daarom voor een landelijk handelingskader dat duidelijk vastlegt welke stappen mogelijk zijn onder de Opiumwet, welke procedures gevolgd moeten worden en hoe betrokkenen en omwonenden geïnformeerd moeten worden. Een woordvoerder van burgemeester Femke Halsema zegt het rapport te zullen bestuderen en benadrukt dat Halsema woningen met kinderen niet sluit en bij voorkeur een bestuurlijke waarschuwing oplegt.