Onderzoekers: mens verantwoordelijk voor meeste bosbranden, en risico neemt verder toe

In dit artikel:

Wetenschappers plaatsen recente bosbranden in een breder perspectief: veel branden worden door mensen veroorzaakt, het brandrisico neemt door klimaatverandering toe en het beheer van natuur en bos moet mee veranderen. Volgens een WWF-rapport uit 2020 is wereldwijd driekwart van de natuurbranden aan menselijk handelen te wijten; in Europa ligt dat aandeel zelfs op 95 procent. Vaak gaat het om nalatigheid of brandstichting, terwijl in tropische gebieden ook landbouwpraktijken een grote rol spelen.

Nieuwe Europese data laten zien dat het aantal bosbranden in het afgelopen decennium met 40 procent is gedaald ten opzichte van 1981-2010, mogelijk door betere voorlichting en brandweertraining. Tegelijk stijgt in Zuid-Europa het aantal hete, droge dagen met hoog brandgevaar sterk. Onderzoekers spreken daarnaast van toenemende periodes met meerdere achtereenvolgende dagen waarin omstandigheden voor brand uitzonderlijk gunstig zijn; zulke situaties leveren wereldwijd een aanzienlijk deel van de bosbranden op en zouden volgens hen in waarschuwing systemen moeten worden meegenomen.

De wetenschappers wijzen ook op de rol van grootschalige klimaatpatronen zoals El Niño. Als maatregelen noemen zij onder meer gecontroleerde afbrandingen en een klimaatbestendigere inrichting van landgebruik. Voor bosbeheer pleiten ze voor minder brandgevoelige naaldbomen en meer loofhout, dat met meer vocht de verspreiding van vuur afremt.

Verder laten recente analyses zien dat bosbranden niet alleen bomen laten verbranden: een groot deel van de rook en uitstoot kan uit de bodem komen. Bij de grote branden in Canada in 2023 bleek 75 procent van de uitstoot afkomstig van koolstof diep in de bodem. Zulke ondergrondse branden zijn lastig te blussen en kunnen lang blijven smeulen. Ook de natuur rond brandgebieden lijdt onder rook; in de Amerikaanse staat New York werden na de Canadese branden minder vogelsoorten waargenomen, vermoedelijk door de slechte luchtkwaliteit.