'Peuters en kleuters vertonen afwijkend gedrag door schermgebruik'
In dit artikel:
Onderzoeker Van de Grift waarschuwt dat overmatig schermgebruik bij kinderen van 0–6 jaar leidt tot zichtbaar veranderend en vaak problematisch gedrag in onder meer kinderopvang en kleuteronderwijs. Sinds ongeveer 2017 wijzen internationale studies erop dat jonge kinderen door te veel tijd achter schermen niet alleen meer negatief gedrag vertonen, maar dat in het ergste geval zelfs blijvende schade aan de hersenontwikkeling kan ontstaan. Van de Grift vat het zo samen dat in het brein een precies ontwikkelingsprogramma ligt dat met de verkeerde prikkels verstoord wordt.
Gevolgen die onderzoekers zien: taalachterstand (omdat interacties, accenten en wederkerigheid ontbreken), slechtere sociale vaardigheden, motorische achterstanden door minder spelervaringen, onrust en slaapstoornissen. Soms lijkt gedrag op autisme, terwijl nader onderzoek dat niet bevestigt; wél volgt het kind een ander ontwikkelpad dan passend is voor de leeftijd.
Vijf aspecten bepalen de impact van schermgebruik: duur, frequentie, type schermactiviteit (passief kijken versus interactief spelen), leeftijd van het kind en de aanwezigheid/rol van een volwassene tijdens het gebruik. Van de Grift adviseert ouders die teveel schermgebruik signaleren om te beginnen met zaken waar ze zelf invloed op hebben: verander eerst het soort content (minder snelle filmpjes, meer interactieve spelletjes) en zorg dat er altijd een volwassene bij is; pas daarna duur en frequentie aan. Helemaal geen schermen is volgens haar vooral realistisch en aanbevolen voor kinderen tot 2 jaar, maar voor oudere peuters en kleuters pleit ze voor geleidelijk afbouwen. Verwacht daarbij opvoedkundige uitdagingen: kinderen en ouders zijn gewend aan schermen, protest en spelvaardigheid die opnieuw geleerd moeten worden komen vaak voor.
Kortom: vroeg en veel schermgebruik kan de ontwikkeling flink verstoren; herkenbare signalen zijn heftig protest bij weghalen van een scherm en zichtbare achterstanden in taal, contact en motoriek. Van de Grift roept ouders op om bewust te minderen en stapsgewijs te veranderen.