Onderzoek Maurice de Hond: Nederland schuift steeds verder naar rechts

In dit artikel:

Nederland is in zestien jaar duidelijk rechtser geworden, blijkt uit nieuw onderzoek van Maurice de Hond via Peil.nl. In 2010 plaatste 39 procent van de Nederlanders zichzelf links; nu is dat nog 26 procent. Aan de rechterkant gebeurde het omgekeerde: het aandeel dat zich rechts noemt groeide van 44 naar 54 procent. Die verschuiving heeft grote gevolgen voor het partijlandschap, vooral omdat de winst op rechts niet vooral naar VVD en CDA gaat, maar naar nieuwere of kleinere partijen zoals JA21, FVD en BBB.

Aan de linkerkant blijft de aanhang onder mensen die zich echt links noemen redelijk stabiel, maar die groep zelf is kleiner geworden. Onder gematigd linkse kiezers verschuift de steun deels van PvdA/GroenLinks naar de samenwerking PRO en vooral naar D66, dat daar duidelijk terrein wint. Aan de rechterzijde is de verandering veel ingrijpender: VVD en CDA zijn volgens het onderzoek ongeveer gehalveerd sinds 2010. De VVD verliest opvallend veel steun onder zowel midden- als rechtse kiezers, terwijl de PVV ongeveer op hetzelfde niveau blijft als toen.

De grootste winnaar is de categorie ‘RestRechts’, met vooral JA21, FVD en BBB. Die groep groeide van 2 procent in 2010 naar 23 procent nu. Onder kiezers die zichzelf rechts of uiterst rechts noemen, halen deze partijen samen inmiddels ongeveer de helft van de stemmen. Daarmee weerspiegelt de opmars van deze partijen de bredere rechtsverschuiving in de Nederlandse kiezer.