Onderwijsrevolutie in Peking: waarom China's slimste tieners vrezen voor hun toekomst

In dit artikel:

China wil zijn hoger onderwijs grondig aanpassen aan de snelle opmars van robotica en artificiële intelligentie. De hervorming komt er terwijl jongeren steeds moeilijker werk vinden en veel ouders en studenten vrezen dat een diploma niet langer een zekere toekomst garandeert.

De Chinese onderwijsprestaties behoren internationaal tot de hoogste. In de PISA-test staan Chinese leerlingen al jaren bovenaan voor wiskunde en wetenschappen en bijna bovenaan voor leesvaardigheid. Die resultaten moeten wel worden genuanceerd: alleen de welvarende regio’s Beijing, Shanghai, Jiangsu en Zhejiang nemen deel. Toch zijn de scores mede te danken aan tientallen jaren van overheidsinvesteringen. Meer dan 60 procent van de Chinese 18-jarigen stroomt inmiddels door naar het hoger onderwijs, tegenover 4 procent in 1990.

Toegang tot de beste universiteiten blijft bijzonder competitief. Bijna 13 miljoen jongeren namen dit jaar deel aan de gaokao, het nationale toelatingsexamen dat hun studiekeuze en latere carrière sterk bepaalt. De voorbereiding begint al vroeg en neemt in het laatste middelbaar extreme vormen aan. Rond de examenlocaties worden verkeer en bouwwerkzaamheden stilgelegd en worden communicatienetwerken geblokkeerd om rust en eerlijkheid te garanderen. Studenten worden niet alleen beoordeeld op kennis, maar ook op schrijfvaardigheid, creativiteit en het aansluiten bij de gewenste maatschappelijke waarden.

Het traditionele vooruitzicht dat afgestudeerden van topuniversiteiten snel werk vonden, is echter verzwakt. De jeugdwerkloosheid ligt volgens de aangepaste officiële cijfers rond 19 procent. In juni kwamen 12,7 miljoen afgestudeerden op de arbeidsmarkt, terwijl er te weinig kantoorbanen zijn en AI steeds meer instapfuncties overneemt. De overheid stopte eerder met de publicatie van de oorspronkelijke werkloosheidscijfers nadat die in 2023 een record van 21,3 procent bereikten.

Veel jongeren nemen daarom noodgedwongen laaggeschoold of tijdelijk werk aan als maaltijdkoerier, chauffeur, hondenuitlater of livestreamverkoper. Anderen doen alsof ze werken in zogenaamde nepkantoren, trekken zich terug op het platteland of gaan opnieuw bij hun ouders wonen. Die reacties tonen de groeiende teleurstelling over een onderwijssysteem dat veel academische diploma’s aflevert, maar niet genoeg passende banen.

De regering schrapte daarom de voorbije maanden 12.000 bacheloropleidingen die als overbodig of arbeidsmarktverzadigd worden beschouwd. Vooral opleidingen in onder meer fotografie, design, marketing, talen en traditionele informatica worden getroffen. Universiteiten moeten zich sterker richten op innovatie, digitalisering en robotica en AI in hun programma’s opnemen. Volgens voorstanders is die omschakeling nodig omdat het hoger onderwijs niet langer alleen op academische vorming kan mikken, maar studenten ook moet voorbereiden op een arbeidsmarkt die sneller verandert dan het onderwijssysteem.