Onderwijsraad adviseert toetsen minder vaak te laten meetellen voor rapport
In dit artikel:
De Onderwijsraad adviseert scholen en het ministerie om toetsen in het basis- en voortgezet onderwijs minder zwaar te laten meewegen bij rapporten, overgangsbeslissingen, niveauselectie en diploma’s. In een donderdag gepubliceerd rapport stelt de raad dat toetsen primair een instrument voor het leerproces zouden moeten zijn, niet voor het bepalen van iemands schoolloopbaan. Volgens de raad lopen de drie functies van toetsen — leren, selecteren en schoolevaluatie — nu vaak door elkaar, met als gevolg dat scholen en leraren uitwijken naar 'te toetsen gericht onderwijs' en bredere doelen uit het zicht raken.
Als voorbeeld noemt de raad de leerlingvolgtoetsen die vanaf groep 3 elk half jaar worden afgenomen: deze meten slechts een klein deel van taal- en rekenvaardigheden, maar 98 procent van de scholen gebruikt de scores ook voor het schooladvies in groep 8. Dat vergroot het risico op oefening gericht op het toetstype in plaats van op diepere vaardigheden zoals woordenschat en wereldkennis, en creëert ongelijkheid omdat niet alle gezinnen toetstraining kunnen betalen. Ook centrale doorstroomtoetsen en het centraal examen spelen een rol in de beoordeling van scholen door de Onderwijsinspectie, wat extra druk om te presteren kan veroorzaken.
De raad pleit daarom voor een duidelijke functiescheiding: de meeste toetsen moeten terug naar hun leerondersteunende rol en niet tegelijk voor selectie of evaluatie worden ingezet. Voor groep 8 stelt de raad voor om te werken met één uniforme doorstroomtoets in plaats van de huidige zes keuzemogelijkheden, omdat het soort toets dat een school kiest invloed heeft op de scores en daarmee op adviezen en vergelijkingen tussen scholen. Het onlangs gestarte platform Laterselecteren.nu, met ongeveer dertig onderwijsorganisaties, juicht het advies toe; zij pleiten ervoor kinderen pas na groep 8 op niveau te scheiden en zien het huidige systeem als te vroeg en te smal selecterend.
De aanbevelingen sluiten aan bij de herziening van kerndoelen en eindtermen die de komende jaren wordt doorgevoerd. De Onderwijsraad is een invloedrijk adviesorgaan, maar het kabinet is niet verplicht het advies over te nemen; de voorstellen kunnen dus worden ingevoerd of genegeerd.