Ondernemers blij met plannen van provincie om Westpoort te beschermen tegen woningbouw, maar experts zien veel haken en ogen

In dit artikel:

Noord-Holland heeft maandag een nieuwe omgevingsvisie ter inzage gelegd die wil bepalen hoe de schaarse ruimte de komende decennia wordt verdeeld. De provincie legt de nadruk op woningbouw en strengere sturing van economische activiteiten en energie-opgave, maar wil tegelijkertijd bedrijventerreinen rond de Amsterdamse haven — met name Westpoort — beschermen tegen oprukkende woningbouw. Dat standpunt wordt verwelkomd door ondernemersverenigingen zoals Oram, die waarschuwen voor het opofferen van kostbaar haventerrein.

Deskundigen reageren kritisch. Volgens emeritus hoogleraar Friso de Zeeuw doorkruisen de provinciale regels mogelijk ongeveer de helft van de 70.000 woningen die Amsterdam in en rond het havengebied (Haven-Stad) wil bouwen. Daardoor groeit de druk op andere gemeenten zoals Haarlemmermeer en gebieden boven het Noordzeekanaal, die al veel moeten bouwen. De Zeeuw en lector Cees-Jan Pen vinden dat de provincie probeert te veel tegelijk te regelen: in plaats van regels te schrappen, stapelen zich nieuwe eisen op voor zowel woning- als bedrijfslocaties.

Belangrijke knelpunten die experts noemen:
- Tekort aan bedrijfsterrein: er is volgens De Zeeuw circa 500 hectare extra nodig voor ambities rond energietransitie en circulaire economie, bijvoorbeeld voor afvalverwerking en hergebruik van materialen.
- Verlies en verdringing van bestaande bedrijvigheid: veel bedrijventerreinen (zoals het Food Center) zijn verdwenen of bedreigd door woningbouwplannen.
- Straffen van nieuwe vestigers: bedrijven krijgen in de visie zes extra selectiecriteria (werkgelegenheid, gezondheid, circulariteit e.d.), wat de vestigingsdrempel verhoogt.
- Onvoldoende financiële instrumenten: herstructurering van bestaande terreinen vereist een provinciale grondbank of herstructureringsfonds met miljarden; die middelen ontbreken nu.
- Romantisch denken over woon-werkwijken: wonen en zware bedrijvigheid combineren blijkt in de praktijk vaak onmogelijk, ook gezien ambities voor een groene, circulaire haven.

Wat betreft alternatieven: ondernemers pleiten voor locaties als IJstad in het IJmeer voor woningbouw, maar deskundigen zoals Pen waarschuwen tegen bouwen op IJsselmeer/IJmeer vanwege het belang als zoetwaterreservoir en risico’s van verzilting en bouwen onder NAP. De Zeeuw stelt dat uitbreiding op agrarische grond boven het Noordzeekanaal de meest logische optie is, mits beste landbouwgrond en natuur worden ontzien en gecompenseerd.

Kortom: de omgevingsvisie probeert zowel woningbouwopgaven als het behoud en de versterking van economische functies te dienen, maar volgens betrokkenen ontbreekt een heldere prioritering, geld en praktische uitvoerbaarheid. Zonder extra ruimte en investeringen dreigt verlies van bedrijvigheid, terwijl woningbouwplannen elders onder druk komen te staan.