Ondergrondse scholen en netten over de straten: VRT NWS trok naar het belegerde Zaporizja

In dit artikel:

Zaporizja, een industriestad in het zuiden van Oekraïne, ligt op ongeveer 20 kilometer van de frontlinie, maar er wonen nog altijd zo’n 700.000 mensen. De stad wordt dagelijks aangevallen met Russische drones. Shahed-drones treffen ’s nachts onder meer winkelcentra, flatgebouwen en ziekenhuizen; overdag jagen kleinere FPV-drones in woonwijken op auto’s, bussen en hulpdiensten.

Bij een aanval op een winkelcomplex op 21 september werden drie verdiepingen verwoest. In dezelfde nacht raakten ook flatgebouwen en een universiteitsgebouw beschadigd en vielen vijf gewonden. Volgens brandweerlieden is het al het zesde winkelcentrum dat in enkele weken werd getroffen. Ook tankstations, taxi’s en andere voorzieningen worden geraakt. Zij zeggen dat de aanvallen het dagelijkse leven moeten ontwrichten en dat hun werk de afgelopen zes maanden sterk is toegenomen.

Rusland zet naast klassieke Shaheds steeds vaker snellere, straalaangedreven varianten in. Volgens cijfers die president Volodymyr Zelensky eind september bekendmaakte, wordt meer dan 90 procent van de klassieke drones onderschept, tegenover iets meer dan de helft van de nieuwe versies. In september werden volgens hem meer dan 2.700 drones gelanceerd. In de zuidelijke wijk Pisky zijn er volgens de districtsadministratie gemiddeld tien tot vijftien FPV-inslagen per dag. Netten boven straten en metalen kooien rond gastanks bieden enige bescherming, maar niet overal.

De aanvallen hebben het openbare leven sterk veranderd. Een bioscoop in een winkelcentrum draait nog films, maar trekt op weekdagen soms slechts tien tot twintig bezoekers. Medewerkers horen dagelijks drones en weten dat de netten niet alle risico’s wegnemen. Op 17 september werd een volle lijnbus bij een bushalte geraakt; vijf passagiers moesten naar het ziekenhuis, van wie één ernstig gewond raakte. Ook een ambulance en woningen werden getroffen.

Om kinderen toch voltijds onderwijs te laten volgen, bouwt de regio ondergrondse scholen. In het Academisch Lyceum Elint zijn klaslokalen, een refter en speelruimtes onder de grond aangelegd. De school werd in negen maanden gebouwd en kan duizend leerlingen in twee shifts opvangen. De directie benadrukt dat kinderen na jaren van onlineonderwijs weer samen moeten kunnen leren. Tegelijk wordt de oorlog er dagelijks gevoeld: 119 leerlingen hebben een ouder aan het front, elf ouders zijn gesneuveld en ook oud-leerlingen en een leraar kwamen om.

Waarnemend burgemeester Regina Chartsjenko verwacht geen snelle rust. Volgens haar maakt Rusland van steeds meer Oekraïense steden afzonderlijke fronten. Zaporizja wil daarom de energievoorziening decentraliseren, meer schuilplaatsen bouwen en ook sociale diensten ondergronds organiseren. Volgens de regionale militaire administratie kwamen sinds het begin van de grootschalige invasie in de regio meer dan 800 burgers om, onder wie 45 kinderen, en raakten ruim 3.400 mensen gewond.

De voortdurende dreiging werd tijdens het bezoek opnieuw zichtbaar toen meerdere Shahed-drones insloegen, onder meer bij een appartementsgebouw en een ziekenhuis. Daarbij raakten twee mensen gewond en moesten zeven patiënten uit een brandende afdeling worden geëvacueerd. Toch proberen inwoners hun stad niet op te geven. Iedere ochtend om negen uur houden weduwen op een kruispunt een minuut stilte voor gesneuvelde militairen en burgers. Met foto’s, vlaggen en zonnebloemspelden houden zij de herinnering aan hun dierbaren levend.