Techniekles verdwijnt uit de onderbouw: nog maar half zo veel uur als in 2007

In dit artikel:

Meer dan 900.000 middelbare scholieren beginnen binnenkort aan een nieuw schooljaar, maar krijgen aanzienlijk minder techniekonderwijs dan leerlingen vijftien jaar geleden. In de onderbouw is het aantal lesuren sinds 2007 met 58 procent afgenomen. Dat gebeurt terwijl de arbeidsmarkt juist grote behoefte heeft aan vakmensen, zoals installateurs en andere technische professionals.

De terugloop begon nadat de basisvorming werd afgeschaft. De verplichte tabel met 150 klokuren techniek verdween, waardoor scholen sindsdien zelf bepalen hoeveel tijd zij aan het vak besteden. Techniek werd op sommige scholen ondergebracht in brede vakken als Mens & Natuur en Mens & Techniek. Volgens onderwijsdeskundigen compenseren die vakken de daling echter nauwelijks. Ze leggen bovendien vaak meer nadruk op digitale toepassingen, zoals robotica, games en websites, dan op praktische vaardigheden als houtbewerking, bouwen en repareren.

Daardoor verschilt het aanbod sterk per school. Sommige instellingen beschikken over meerdere 3D-printers en profileren zich nadrukkelijk met techniek, terwijl andere nauwelijks in technische voorzieningen investeren. Deskundigen benadrukken dat praktisch experimenteren niet alleen nuttig is voor leerlingen die later een technisch beroep kiezen. Techniek maakt volgens hen ook deel uit van algemene vorming: jongeren leren zo begrijpen hoe de door mensen ontworpen wereld werkt en hoe ze daar verantwoord mee omgaan.

De beperkte kennismaking kan ook gevolgen hebben voor hun profielkeuze. Op de praktische vmbo-routes koos in 2007 ongeveer 30 procent van de leerlingen een technisch profiel; inmiddels is dat circa 20 procent. Het aandeel is de laatste jaren stabiel gebleven, mogelijk mede door de jaarlijkse subsidie van 100 miljoen euro voor Sterk Techniekonderwijs. Op de havo bleef het aandeel met een technisch profiel rond 13 à 14 procent, terwijl het op het vwo steeg van ongeveer 25 naar een derde. Deze opleidingen zijn wel vooral theoretisch.

Vooral op het vmbo staat het technische aanbod onder druk. Scholen kunnen niet alle tien beschikbare profielen aanbieden en stoppen volgens de betrokken organisaties geregeld met technische richtingen, omdat die duur zijn en te weinig leerlingen trekken. Ongeveer de helft van de vmbo-scholen die zulke profielen nog aanbieden, zou de komende drie jaar met sluiting van de afdeling kunnen worden geconfronteerd. Het ministerie onderzoekt daarom het samenvoegen van profielen. Het erkent dat digitalisering de vergelijking met vroeger bemoeilijkt, maar noemt het afnemende technische aanbod, met name op het vmbo, zorgelijk. Sinds 2024 probeert ook Techniekkwadraat basisschoolleerlingen voor techniek te interesseren.