Onder Van Veldhoven (D66) wachten 140.000 nieuwe woningen op stroom en gunt ze gezinnen zelfs geen 5 euro op het nettarief

In dit artikel:

In schriftelijke begrotingsantwoorden van 5 november 2026 melden klimaatminister Stientje van Veldhoven en staatssecretaris Jo-Annes de Bat dat voor ongeveer 140.000 van de circa 615.000 woningen waarvoor vóór 1 juli een netaansluiting was aangevraagd, niet direct elektriciteitscapaciteit beschikbaar is. Voor ongeveer 475.000 woningen verwachten netbeheerders wel aansluiting. Van Veldhoven benadrukt daarom dat in de meeste regio’s een groot deel van de woningbouw kan doorgaan, maar de auteur ziet het aantal woningen in de wachtrij als bewijs dat netcongestie de woningbouw ernstig belemmert.

De antwoorden gaan ook in op de oplopende nettarieven. Een voorstel om in 2027 vanuit de rijksbegroting 100 miljoen euro beschikbaar te stellen voor het elektriciteitsnet op zee, met als doel huishoudens en bedrijven te ontlasten, wijst Van Veldhoven af. Volgens haar is het geld niet beschikbaar en zou de maatregel huishoudens eenmalig slechts ongeveer vijf euro besparen. Voor bedrijven zou de verlaging volgens de minister circa 44 cent per megawattuur bedragen.

Op vragen naar de totale kosten van windenergie op zee, inclusief zeekabels en de verzwaring van het landelijke elektriciteitsnet, zegt het kabinet dat de kosten van het net op land niet rechtstreeks aan windenergie op zee kunnen worden toegeschreven. De auteur betoogt dat hierdoor een belangrijk deel van de werkelijke kosten buiten beeld blijft. Die kosten komen volgens het artikel uiteindelijk terug in investeringen van netbeheerders en in hogere vaste en variabele nettarieven voor consumenten en bedrijven.

Voor de aanpak van netcongestie zet het kabinet in op flexibel netgebruik en tijdgebonden nettarieven. Huishoudens zouden hun verbruik kunnen verschuiven naar goedkopere momenten om prijsstijgingen te beperken. Het artikel interpreteert dit als een systeem waarbij gezinnen hun koken, wassen en verwarming moeten aanpassen aan de beschikbaarheid van elektriciteit.

Van Veldhoven erkent daarnaast dat Nederlandse elektriciteits- en netkosten hoger liggen dan in omliggende landen. Volgens de auteur worden bedrijven daardoor geconfronteerd met zowel hoge energiekosten als lange wachttijden voor een aansluiting. Ook de afschaffing van de salderingsregeling voor zonnepanelen per 1 januari 2027 komt aan bod. De minister erkent dat dit gevolgen heeft voor huishoudens met zonnepanelen en zegt de positie van huurders met een energieprestatievergoeding in de gaten te houden.

Tot slot stelt het kabinet dat twee locaties in het Zeeuwse Sloegebied sinds juni 2026 niet langer als voorkeurslocatie voor nieuwe kerncentrales gelden. De precieze meerkosten van verschillende ontwerpen en locaties zijn volgens de bewindslieden nog niet vast te stellen. De auteur gebruikt de antwoorden om te pleiten voor een koerswijziging richting kernenergie, lagere energiebelastingen en minder nadruk op windenergie. De tekst is sterk opiniërend en presenteert de netproblemen en kosten vooral als gevolg van het klimaat- en energiebeleid van het kabinet.