Onder de -10 graden: Gilze-Rijen de koudste plek

In dit artikel:

Rond 05:00 vanochtend daalde de temperatuur op meerdere KNMI-stations onder de −10 °C, waarmee de eerste officiële strenge vorst van deze winter is geregistreerd. Gilze‑Rijen was het koudst met −10,7 °C; ook Herwijnen en Cabauw noteerden respectievelijk −10,5 °C en −10,2 °C. De metingen laten een band van lage temperaturen zien over het midden van het land, van Groningen en Friesland via Utrecht richting Brabant. In het oosten bleef het door bewolking relatief minder koud en langs de kust werkte het relatief warme zeewater als tempering.

Op KNMI‑stations was de laatste keer dat het kouder dan −10 °C werd, op 18 januari 2024 in Ell (−10,4 °C). Er is nog ruimte voor een kleine verdere daling in de komende uren, maar de verwachting is dat de nachtelijke temperaturen de komende nachten minder extreem worden door meer bewolking; de kans op sneeuw neemt woensdag en vrijdag toe.

Meteoroloog Jordi Huirne licht toe dat heldere, windstille nachten met verse sneeuw de grootste kans op sterke afkoeling geven: sneeuw werkt als een isolerende deken en bij afwezigheid van wind kan het makkelijk onder −10 °C zakken — vroeger leidde dit soms tot waarden van onder −15 °C of zelfs −20 °C.

Op langere termijn is strenge vorst in Nederland veel zeldzamer geworden door klimaatverandering: zulke koude nachten komen tegenwoordig ongeveer vijf keer minder vaak voor dan halverwege de vorige eeuw, onder meer omdat er minder vaak sneeuw ligt. Waar de eerste regionale strenge vorst in de periode 1961–1990 gemiddeld al op 26 december viel, is die datum in de afgelopen dertig jaar bijna twee weken opgeschoven. Ter vergelijking: de winter van 1963 leverde recordaantallen nachten met strenge vorst op — onder meer 37 nachten in Eelde, 32 in Leeuwarden en 24 in De Bilt.