NU+ | Trump heeft ondanks belofte weinig opties om Iraanse betogers te redden
In dit artikel:
President Donald Trump beloofde Amerikaans ingrijpen als het Iraanse regime demonstranten blijft neerschieten. Militaire en regionale experts betwijfelen echter of de VS die belofte operationeel kan waarmaken. De Verenigde Staten beschikken over nauwkeurige, ver-af-aanvalscapaciteiten om commandocentra en IRGC-doelwitten te beschadigen, maar het uitschakelen van de gehele Iraanse militaire macht — de Islamitische Revolutionaire Garde (IRGC) met naar schatting honderdduizenden leden plus paramilitaire Basij — is praktisch onmogelijk zonder grootschalige inzet van grondtroepen. Die menselijke capaciteit heeft het Amerikaanse leger niet in huis voor een snelle regimewissel, en zo’n invasie vereist maanden voorbereiding en enorme logistieke inzet.
Analisten verwachten vooral luchtaanvallen als optie: naast militair-institutionele doelen zouden ook economische knooppunten aangevallen kunnen worden. Veel Iraanse bedrijvigheid valt onder IRGC-bestuur, waardoor olie-installaties, havens en scheepvaartdoelen aantrekkelijk kunnen zijn voor Amerikaanse strikes. Zulke aanvallen raken niet alleen het militaire apparaat, maar verzwakken ook de economie — met twee keer effect op de binnenlandse onrust: enerzijds kunnen verslechterende omstandigheden de protesten aanwakkeren, anderzijds kan buitenlandse inmenging het nationale sentiment versterken en het regime een “rally around the flag” bezorgen.
Het plan om leiders zoals ayatollah Ali Khamenei op vergelijkbare wijze te grijpen als de Amerikaanse operatie in Venezuela (waar president Maduro volgens Amerikaanse claims uit het paleis werd gehaald) wordt door deskundigen als onhaalbaar gezien. Iran is moeilijk te penetreren vanuit de lucht, en topfiguren zijn hoogstwaarschijnlijk zwaar beveiligd, bijvoorbeeld in ondergrondse bunkers. Wel is er precedent voor gerichte eliminaties: Israël voert al jaren geheime acties en spionageactiviteiten in Iran uit en zou, in theorie, als partner kunnen optreden — maar Teheran is hiervan inmiddels beter gewapend.
Politieke druk en economische sancties lijken vooralsnog het voornaamste instrument: Trump kondigde directe handelssancties aan en stelde heffingen in voor landen die blijven handelen met Iran. Sommige experts zien de harde retoriek vooral als psychologische druk om Teheran tot nieuwe onderhandelingen over kern- en raketprogramma’s te dwingen.
Voor de demonstranten zelf zijn buitenlandse militaire ingrepen weinig doorslaggevend. Succesvolle regimewissels ontstaan doorgaans van binnenuit en vereisen brede maatschappelijke steun plus steun of defecties binnen delen van de krijgsmacht — elementen die de Iraanse protestbeweging volgens analisten nog grotendeels mist. Buitenlandse acties kunnen symbolische steun bieden, maar zijn op zichzelf niet bepalend voor het lot van de protesten.