Ondanks belletjes van premier Jetten, stemde D66 in de senaat tegen de asielwetten. Ook CDA stemde tegen. De coalitie is duidelijk verdeeld
In dit artikel:
Ministers Bart van den Brink (Asiel en Migratie, CDA) en minister-president Rob Jetten (D66) belden dit weekend Eerste Kamerleden in een poging twee strenge asielwetten te redden. Het kabinet-D66/VVD/CDA is een minderheidskabinet; de uitslag van de stemmingen op dinsdagmiddag was daarom zowel inhoudelijk als symbolisch van groot belang voor de stabiliteit van de regering en Jettens gezag.
Kern: een zogenaamde novelle die hulp aan mensen zonder verblijfsvergunning niet strafbaar zou maken, werd verworpen (38 tegen, 37 voor). Omdat die novelle nodig was voor de asielnoodmaatregelen, kon die wet niet worden aangenomen: bij de daaropvolgende stemming stemden 31 senatoren vóór en 44 tegen, waardoor onder andere het strafbaar stellen van onrechtmatig verblijf niet doorgaat. Een tweede wetsvoorstel, de invoering van een ‘tweestatusstelsel’, werd wél aangenomen, maar dat punt wordt in Den Haag als minder cruciaal gezien omdat vergelijkbare regels ook via Europese afspraken plaatsvinden.
Achtergrond en rollen: de PVV had aanvankelijk aangekondigd de novelle te steunen om beide wetten mogelijk te maken, maar trok haar steun terug door te stellen dat de novelle een verzwakking was; die wisselvalligheid maakte het verschil. D66 stemde tegen zowel de novelle als de wetten; het CDA stemde tegen de asielnoodmaatregelenwet. Die interne verdeeldheid binnen de driecoalitie bleek duidelijk tijdens de stemmingen en bewaart vragen over de slagkracht van het kabinet.
Sfeer en reacties: in de Senaat heerste spanning — ministers stonden zichtbaar nerveus toe te kijken, er waren persoonlijke incidenten en emotionele momenten (onder meer een afwijkende ‘tegen’-stem van BBB’er Bart Kroon, tegen de lijn van zijn fractie). Van den Brink beschuldigde de PVV van “politieke sabotage”; VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans uitte fel ongeloof richting de PVV maar was ook kritisch over D66 vanwege de gebroken afspraak over streng asielbeleid. D66-fractievoorzitter Jan Paternotte hield vol dat zijn partij altijd duidelijk was geweest: vóór strenger beleid, maar tegen de specifieke plannen van de PVV-minister.
Gevolg: de nederlaag toont hoe broos de samenwerking is binnen het minderheidskabinet en hoeveel invloed externe partijen zoals de PVV hebben bij het vormgeven of ondermijnen van het beleid. De kwestie legt ook bloot dat het kabinet moeite heeft een eensgezind front te vormen op één van de meest politiek geladen dossiers.