Onbegrepen gedrag overspoelt Leger des Heils: hulpverleners steeds vaker in de knel
In dit artikel:
Bijna driekwart van de locaties van het Leger des Heils signaleert een toename van mensen met zogenoemd onbegrepen gedrag, vooral binnen de maatschappelijke opvang. Bestuursvoorzitter kapitein Harm Slomp waarschuwt dat dit leidt tot onveilige situaties voor bezoekers en medewerkers: hij vertelt zelf twee keer oog in oog te hebben gestaan met een verwarde man met een bijl en schetst een dagopvang waar tientallen cliënten met complex gedrag waren terwijl slechts twee jonge medewerkers aanwezig waren.
Het onderzoek van het Leger des Heils noemt meerdere oorzaken: tekorten aan betaalbare woonruimte, lange wachttijden in de geestelijke gezondheidszorg en bezuinigingen op die zorg. Daarnaast draagt het gebruik van synthetische drugs (onder meer pillen die als alternatief voor illegale drugs op de markt zijn gebracht) bij aan heftiger en onvoorspelbaar gedrag. Veel cliënten combineren psychiatrische problemen, verslaving en een licht verstandelijke beperking; die mix maakt hen kwetsbaar, vermindert hun grip op het leven en vergroot de kans op acute escalaties of wanen.
Praktijkproblemen die het hulpaanbod bemoeilijken krijgen veel aandacht. Crisisdiensten en politie kunnen een persoon vaak tijdelijk meenemen of behandelen, maar zonder strafbaar feit verdwijnen de mogelijkheden snel, waardoor herhaling volgt. Slomp noemt voorbeelden van onduidelijkheid bij inzet: psychiaters verwijzen soms door naar verslavingszorg en andersom, terwijl patiënten vaak beide problemen tegelijk hebben. Ook de capaciteit en deskundigheid op straat schieten tekort.
Als oplossingen dringt het Leger des Heils bij Den Haag aan op meer passende woonplekken en extra investeringen in bemoeizorg (actieve, outreachende hulp voor mensen die geen hulp vragen). Verder pleit de organisatie voor intensievere samenwerking tussen politie, ggz en hulpverleners: voorbeelden zijn straattriage (politeteams met psychiatrische expertise) en het instellen van adempauzeplekken, waar mensen die tijdelijk niet handelbaar zijn een paar dagen kunnen herstellen en een vervolgtraject kan worden ingezet. Het Leger des Heils wil ook een multidisciplinaire taskforce opzetten om met politie, ggz en hun eigen kennis structureel naar onbegrepen gedrag te kijken.
Het rapport benadrukt daarnaast het zware beroep dat de ongeveer 8.000 medewerkers van de organisatie leveren: veel geduld is nodig en vooruitgang verloopt vaak in kleine stapjes, met regelmatig terugval. De centrale boodschap is dat maatschappelijke oorzaken en lacunes in zorg en huisvesting moeten worden aangepakt om de escalatie van onbegrepen gedrag en de risico’s voor betrokkenen en hulpverleners te verminderen.