Omstreden wetsvoorstel Israël over doodstraf: 'Alleen toepasbaar op Palestijnen'

In dit artikel:

Na het weekend volgt in Israël de beslissende stemronde over een omstreden wetsvoorstel dat de doodstraf mogelijk maakt voor personen die zijn veroordeeld voor moord met een terroristisch motief. De wet heeft reeds bij twee eerdere lezingen een meerderheid gekregen en wordt waarschijnlijk maandag in stemming gebracht, net voor het parlement in reces gaat voor Pesach.

Het voorstel schrijft executie door ophanging voor en bevat harde voorwaarden: toepassing in militaire rechtbanken op de Westelijke Jordaanoever, verplichte uitvoering zonder rechterlijke beoordelingsvrijheid, geen hoger beroep en een uitvoeringstermijn van maximaal 90 dagen. Critici waarschuwen dat die structuur betekent dat de maatregel in de praktijk vrijwel alleen op Palestijnen zal worden toegepast — zowel uit de Palestijnse Gebieden als Palestijnen die in Israël wonen — en daarmee discriminerend is.

Israëlische en internationale mensenrechtenorganisaties uiten stevige bezwaren. Zij noemen de wet racistisch, onverenigbaar met democratische normen en in strijd met internationaal recht. Juridische en ethische zorgen richten zich ook op degenen die uitvoering moeten geven aan de straf: artsen hebben al aangegeven niet te zullen meewerken aan dodelijke injecties, waarop het wetsvoorstel is aangepast naar ophanging; gevangenispersoneel dat executies uitvoert zou daarmee mogelijk zelf vervolgbaar zijn voor schendingen van internationaal recht of oorlogsmisdaden.

Ultrarechtse minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben Gvir voert al lange tijd campagne voor de maatregel, onder meer met provocerende video’s uit gevangenissen en door het dragen van een speldje met een 'gouden strop' bij politieke optredens. Analisten en mensenrechtenactivisten zien in zijn inzet zowel ideologische motivatie als een politieke strategie richting komende verkiezingen; Ben Gvir drukte coalitiegenoten hard om de wet snel in stemming te brengen.

Mensenrechtenorganisaties proberen via publieke en diplomatieke druk uitstel af te dwingen. Zij waarschuwen dat aangenomen wet zou betekenen dat de Israëlische staat het recht op leven van Palestijnen effectief ontkent en noemen het — zo het doorgaat — een historisch dieptepunt in de rechtsorde van Israël.