Omstreden vastgoedmiljonair gebruikte truc om tonnen aan FVD te doneren
In dit artikel:
Vastgoedmagnaat Pieter Jan (Peter) Poot betaalde vorig jaar via twee stichtingen samen twee ton aan Forum voor Democratie (FvD), waarmee hij een nieuw wettelijk donatieplafond van 100.000 euro per gever omzeilde. De betalingen kwamen van Stichting Dona en Stichting PJP — beide gevestigd op hetzelfde adres als Poots bedrijf Chipshol in Schiphol-Rijk — en Poot voert in beide stichtingen de voorzittersrol; uit bestuursgegevens en jaarrekeningen blijkt dat het geld feitelijk uit zijn kring lijkt te komen. Stichting PJP rapporteerde in 2024 zelfs een gift van meer dan twee miljoen euro, terwijl beide stichtingen geen openbare inzamelrekeningen of zichtbare externe sponsoren hebben.
Follow the Money kon e-mails inzien waaruit blijkt dat Poot zich actief bemoeide met de schenkingen. Het partijbureau van FvD vroeg de afdeling Politieke Partijen van het ministerie van Binnenlandse Zaken (BZK) expliciet of twee stichtingen met dezelfde uiteindelijk belanghebbende elk een ton konden geven. Die ambtenaar antwoordde dat de wet daar geen beperking aan stelt; daarna volgde de tweede donatie.
De kern van het probleem zit in de Wet Financiering Politieke Partijen: die legt een limiet van 100.000 euro per gever op, maar definieert een gever als rechtspersoon of natuurlijk persoon en verbiedt niet dat één uiteindelijke begunstigde via meerdere rechtspersonen geeft. UBO’s moeten wel geregistreerd staan, maar donateurs van stichtingen blijven afgeschermd. Daardoor ontstaan juridische mazen waarmee grote bedragen feitelijk van één persoon aan een partij kunnen vloeien, terwijl de letter van de wet wordt gerespecteerd.
Juridische en maatschappelijke kritiek is groot. Staatsrechtjurist Wim Voermans noemt de constructie in strijd met de geest van de wet; oud-Kamerlid Renske Leijten vindt het in feite illegaal wanneer dezelfde UBO twee keer het maximum schenkt; en onderzoekers zoals Leon Trapman wijzen erop dat dit duidelijk tegen de bedoeling van het plafond ingaat. De officiële toezichthouder op de Wfpp spreekt van een grijs gebied maar ziet geen handhavingsgrond zonder expliciete wetswijziging. BZK bevestigt dat de huidige regels omzeilen soms mogelijk maken en dat er op dit moment geen juridische basis is voor ingrijpen.
Het geval Poot past in een breder patroon: eerder haalden andere miljonairs al constructies uit om grote politieke donaties te doen (voorbeeld: Steven Schuurman en Hans van der Wind), wat de aanleiding was voor het invoeren van het giftenplafond. Toch wijzen deskundigen en de adviescommissie bij de Tweede Kamer erop dat ook nieuwe wetsvoorstellen risico’s op omzeiling laten. Oplossingen die worden genoemd: samenvoegen van donaties van dezelfde uiteindelijk belanghebbende of verlaging van het plafond — al blijft elk juridisch ontwerp vatbaar voor creatieve ontwijking. Forum benadrukt dat de ontvangsten legaal waren omdat BZK geen beperking zag; Poot en zijn stichtingen wilden niet reageren.