Omstreden figuren op topposities en apart onderwijs voor migranten: dit plant AfD na machtsovername in Duitse deelstaat

In dit artikel:

De extreemrechtse Alternative für Deutschland (AfD) maakt zich op voor de verkiezingen van zondag in de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt. De partij, aangevoerd door Ulrich Siegmund, staat in de peilingen boven de 40 procent en kan door het mogelijke wegvallen van kleine partijen een absolute meerderheid behalen. Dat zou de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog zijn dat een extreemrechtse partij alleen aan de macht komt in een Duitse deelstaat.

Siegmund presenteert zich tijdens de campagne als vriendelijk en toegankelijk, maar de AfD heeft een radicaal programma. De partij wil de huidige publieke omroep vervangen, de aandacht voor de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust in het onderwijs beperken en aparte klassen invoeren voor kinderen met een migratieachtergrond en leerlingen met een beperking. Ook wil ze Russisch opnieuw verplicht maken, subsidies voor onder meer Bauhaus en ngo’s schrappen en het beleid tegenover Rusland wijzigen. De binnenlandse veiligheidsdienst Verfassungsschutz bestempelt de AfD in Saksen-Anhalt als “zeker extreemrechts” en houdt de afdeling wegens mogelijke ondermijning van de democratie in de gaten.

Bij een regeringsdeelname wil Siegmund de leiding van de Verfassungsschutz ontslaan en de dienst hervormen, waardoor het toezicht op de AfD kan worden beëindigd. Volgens AfD-kenner Justus Bender bereidt de partij zich al jaren concreet voor op een machtsovername. Ze zou tot tweehonderd politieke ambtenaren willen vervangen en nieuwe medewerkers opleiden via een landelijke partijacademie. Ook zoekt de partij juristen en andere deskundigen buiten haar eigen gelederen.

Tegelijkertijd roept de mogelijke samenstelling van een AfD-regering grote zorgen op. Onder de genoemde kandidaten bevinden zich partijleden met banden met de voormalige radicale Flügel-vleugel, het neonazistische milieu en verboden organisaties. Martin Reichardt wordt in verband gebracht met een mogelijk gebrachte nazigroet, terwijl Hans-Thomas Tillschneider bekendstaat om radicale standpunten en pro-Russische sympathieën. Twee vertrouwelingen van Siegmund zouden actief zijn geweest bij de verboden neonazistische jeugdorganisatie Heimattreue Deutsche Jugend.

Bender verwacht een harde bestuursstijl, waarbij omstreden maatregelen mogelijk eerst worden ingevoerd en pas later door rechters worden tegengehouden. Nationale politici bereiden daarom scenario’s voor om Saksen-Anhalt financieel of bestuurlijk onder druk te zetten, al kan de AfD zich daardoor volgens deskundigen opnieuw als slachtoffer profileren.

Ook zonder absolute meerderheid kan de partij veel invloed krijgen. Met minstens een derde van de zetels kan ze een zogenoemde blokkerende minderheid behalen en wetten tegenhouden waarvoor een tweederdemeerderheid nodig is, zoals grondwetswijzigingen en benoemingen bij het grondwettelijk hof. Samenwerking met de CDU of het Bündnis Sahra Wagenknecht blijft ondanks officiële afwijzingen niet uitgesloten.