Omstreden Egyptedeal onder druk: 'Situatie vluchtelingen is schrijnend'
In dit artikel:
Caïro waarschuwt dat de vorig jaar door Brussel toegezegde 7,4 miljard euro voor 2024 niet meer volstaat om de snel oplopende opvangkosten van vluchtelingen te dekken, zo meldde Euronews deze week. De oproep om extra Europese betalingen komt nu de vluchtelingenstroom, vooral als gevolg van het conflict in Soedan, drastisch is toegenomen: sinds april 2023 is het aantal vluchtelingen in Egypte verdrievoudigd; UNHCR schat dat nu ongeveer 850.000 Soedanezen in Egypte verblijven. Het land herbergt daarnaast ook vluchtelingen uit Syrië, de Palestijnse gebieden, Eritrea, Jemen, Somalië en Irak.
De EU wil met financiële afspraken en migratiedeals met landen als Turkije, Tunesië, Jordanië, Libanon, Mauritanië en Egypte voorkomen dat mensen 'illegaal' de overtocht naar Europa maken. Dergelijke overeenkomsten koppelen vaak grensbewaking en opvangregelingen aan bredere economische steunpakketten. Critici wijzen er echter op dat onduidelijk is waar het geld precies terechtkomt en of het wordt gebruikt voor humane opvang.
Migratieonderzoeker Carolus Grütters (Radboud Universiteit) noemt de berichtgeving "uiterst verontrustend" en waarschuwt dat de overeenkomst met Egypte al problematisch was vanwege het slechte mensenrechtelijke klimaat. Hij is geen voorstander van extra betalingen aan Egypte omdat in de praktijk vluchtelingen volgens hem slecht worden behandeld en beloofde bestedingen aan humane opvang niet blijken te worden nagekomen.
Ook hulpwerkster Sofie Croonenberg (Stichting Vluchteling), recent in Egypte, beschrijft harde repressie: arrestaties zonder proces, detentie en soms uitzettingen in razzia-achtige acties, ook tegen mensen met een erkende vluchtelingenstatus die niet veilig terug kunnen naar Soedan. Zij hekelt de Europese aanpak: geld gaat naar grensbewakers terwijl kwetsbare mensen in zeer schrijnende omstandigheden verblijven.
Bovendien gebruiken sommige landen migratiestromen als politiek drukmiddel: door grenscontroles aan te scherpen of juist te versoepelen afhankelijk van ontvangen steun. Grütters stelt dat het simpelweg betalen aan regimes "symbolisch" is en pleit voor investering in het beëindigen van conflicten en een langetermijnvisie om structureel vluchtelingenstromen te verminderen, iets wat volgens hem nu ontbreekt.