Documentaire over jonge drugsgebruikers na weken van kritiek en uitstel te zien
In dit artikel:
Documentairemaakster Sahar Meradji brengt met Nachtkinderen een indringend portret van jongeren (15–25) voor wie middelengebruik steeds normaler wordt. De driedelige serie, na weken van kritiek en een korte uitstelperiode nu te zien op Videoland, toont jongeren terwijl ze drugs gebruiken — thuis of op straat — en probeert aan de hand van directe vragen te achterhalen wat ze voelen en denken. Meradji wil zo niet het gebruik verheerlijken, maar het mechanisme en de emotionele dynamiek rondom verslaving inzichtelijk maken: "Kunnen we hier nu eindelijk écht over in gesprek gaan?"
Onderzoek van Jellinek laat zien dat middelen onder jongeren snel toenemen; ongeveer één op de vijf veertien- tot zestienjarigen heeft weleens drugs gebruikt. Gz-psycholoog Bjarne Thimonen wijst op meerdere risicofactoren: een hersenontwikkeling die nog gaande is, genetische aanleg, onveilige thuissituaties en sociale invloeden. Een verontrustende verandering is volgens hem dat gebruik vaker solitair gebeurt — op zolderkamers zonder sociaal toezicht — wat het risico en de complexiteit vergroot.
De productie nam een jaar in beslag. Ouders van minderjarigen gaven toestemming, meerderjarige deelnemers overlegd, en er was het gehele jaar begeleiding op set; jongeren konden zich tijdens de opnames terugtrekken en na afloop mee kijken naar het materiaal en bezwaren kenbaar maken. Een woordvoerder van Videoland verklaarde dat de oorspronkelijke verschijningsdatum pas werd opgeschoven omdat één deelnemer uiteindelijk uit de serie moest worden gehaald wegens onvoorziene persoonlijke omstandigheden.
Critici vroegen zich af of het tonen van onder invloed zijnde minderjarigen terecht is of juist aanzet tot gebruik. Meradji verdedigt haar keuze: je begrijpt gedrag pas echt als je het ziet, en filmen zonder oordeel moet leiden tot gesprek en begrip. Thimonen erkent de gevoeligheid van de beelden, maar denkt niet dat de documentaire stimuleert tot drugsgebruik; eerder kan herkenning leiden tot bewustwording van de eenzaamheid en risico’s van alleen gebruiken.
Meradji plaatst middelengebruik in een breder perspectief: voor veel jongeren is het een symptoom van uitzichtloosheid en gebrek aan toekomstperspectief — een reden waarom ze naar middelen grijpen voor een moment van "sparkle" in hun leven. Sommige deelnemers maken zich zorgen over mogelijke gevolgen voor studie of werk, maar volgens Meradji hebben zij vooraf goed nagedacht over deelname en willen ze hun verhaal laten zien.
Nachtkinderen is bedoeld als startpunt voor gesprek over normalisering, isolatie en onderliggende problemen bij jongeren en is vanaf vandaag te streamen bij Videoland.