Omroepen die bij elkaar passen samen in omroephuis, ook als ze niet willen: 'Hoeven niet in te stemmen'

In dit artikel:

Minister Eppo Bruins presenteert plannen voor een ingrijpende hervorming van de publieke omroep, waarbij uiterlijk 1 oktober 2024 duidelijk moet zijn welke omroepen samengaan in vier of vijf zogenaamde omroephuizen. Deze herstructurering moet het aantal bestuurslagen fors verminderen, zoals afgesproken in het regeerakkoord van kabinet-Schoof. De omroephuizen ontstaan uit verenigingen met inhoudelijke verwantschappen op het gebied van doelgroep, identiteit, missie of thema’s, om zo samenwerkingen te versterken en concurrentie binnen het publieke bestel tegen te gaan.

Een externe procesbegeleider, Meindert Landsmeer, is aangesteld om te zorgen dat alle omroepen een passende plek krijgen en om een advies uit te brengen. Bruins waarschuwt dat de clustering niet per se vrijwillig zal zijn, zeker nu sommige omroepen geen samenwerking met bijvoorbeeld Ongehoord Nederland wensen en grote omroepen terughoudend zijn om samen te gaan onder één dak. Dit verklaart ook waarom het aantal beoogde omroephuizen is verhoogd van drie naar vier of vijf.

Elke omroephuis krijgt één Raad van Bestuur en één Raad van Toezicht, met een beperkte zittingstermijn en begrensd bestuur, al zijn de details daarvan nog niet uitgewerkt. Opvallend is dat de NTR een volwaardige plek krijgt, bij voorkeur samen met de NOS, na kritiek vanuit de Tweede Kamer op eerdere uitspraken van Bruins hierover.

De wet voor deze hervorming wordt in het voorjaar van 2026 in internetconsultatie gebracht, waarna het voorstel ter goedkeuring naar de Kamer gaat. De daadwerkelijke overgang naar het nieuwe bestel staat gepland per 1 januari 2029, al kunnen de omroephuizen mogelijk eerder starten zonder wetswijziging. Tegelijkertijd staat er vanaf 2027 een bezuiniging van maximaal 156 miljoen euro op de publieke omroep gepland, wat de noodzaak voor efficiëntere samenwerking onderstreept. Dit traject vormt een langverwachte en stevige ingreep in het Nederlandse omroepbestel, dat al jaren onderwerp van discussie is.