Omdat Trump vooral uit is op de olie, blijft het autoritaire systeem in Venezuela intact

In dit artikel:

De afzetting en arrestatie van de Venezolaanse president Nicolás Maduro door Amerikaanse speciale eenheden eerder in 2026 wekte aanvankelijk hoop op democratische verandering. Maar bijna negen maanden later lijkt het autoritaire chavistische systeem grotendeels intact. De Verenigde Staten steunen inmiddels Delcy Rodríguez, Maduro’s voormalige vicepresident en de bestuurder die hij had aangewezen. Ook sommige Latijns-Amerikaanse bondgenoten, zoals Paraguay, zoeken opnieuw toenadering tot haar regering.

Volgens de VN-onderzoekscommissie zijn slechts beperkte veranderingen zichtbaar. Enkele politieke gevangenen zijn vrijgelaten en sommige geblokkeerde media zijn weer toegankelijk, maar de belangrijkste machthebbers uit het Maduro-tijdperk behouden hun positie. De veiligheidsdiensten en militaire top zijn niet hervormd en gewapende colectivos kunnen nog altijd vrijwel straffeloos opereren. Ondanks beloften van Rodríguez en optimistische verklaringen van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is er daarom geen duidelijke democratische overgang.

De koers van president Donald Trump wordt volgens de auteur vooral bepaald door energiebelangen en economische voordelen. Venezuela beschikt over enorme oliereserves en kan Amerikaanse raffinaderijen extra aanvoer leveren. In augustus sloot de regering-Trump een overeenkomst met North American Blue Energy Partners (NABEP), dat honderd jaar lang zeventien Venezolaanse olievelden mag exploiteren. De Amerikaanse overheid kreeg een belang van 35 procent en het recht om een deel van de productie tegen kostprijs af te nemen. De deal zou bovendien ongeveer honderd miljard dollar aan infrastructuurinvesteringen kunnen aantrekken. Chevron breidt zijn aanwezigheid uit en ExxonMobil overweegt terugkeer naar Venezuela.

Economisch herstel en democratisering kunnen volgens de auteur samengaan, maar in Venezuela krijgt economisch herstel voorrang zonder plan voor politieke hervormingen. De olieconcessie kwam tot stand via zakenman Alejandro Betancourt, die banden heeft met het chavismo en in verband is gebracht met corruptieschandalen. De overeenkomst werd zonder openbare aanbesteding en met weinig transparantie gesloten, terwijl de legitimiteit van de regering-Rodríguez wordt betwist. Trumps uitspraak dat de Verenigde Staten de Venezolaanse olie moeten controleren omdat “de buit aan de overwinnaar toekomt”, onderstreept volgens de auteur de machtslogica achter de deal.

De grote Amerikaanse investeringen kunnen toekomstige regeringen en bedrijven ertoe aanzetten politieke onzekerheid te vermijden. Een regering die contracten respecteert, olie blijft leveren en nauw met Washington samenwerkt, kan voor de Verenigde Staten aantrekkelijker zijn dan een democratisch verkozen regering die bestaande afspraken wil herzien. Daardoor dreigt Venezuela wel economisch te stabiliseren, maar zonder echte politieke vrijheid.

Nieuwe olie-inkomsten kunnen het uitgeputte chavistische regime bovendien helpen zijn economie en internationale relaties te herstellen. Daarmee neemt de kans af dat het alsnog wordt vervangen. Volgens de auteur heeft Trumps oliepolitiek zo een historische kans op democratisering verkleind: de Verenigde Staten krijgen energiezekerheid en een volgzame partner, terwijl Venezolanen hun uitzicht op politieke vrijheid zien verdwijnen.