Ombudsman wil af van probleemvuilstort Bonaire en onderzoekt rol overheden
In dit artikel:
De Nationale ombudsman is een onderzoek gestart naar mogelijk falen van zowel het bestuur van Bonaire als de Nederlandse staat in hun zorgplicht richting inwoners van Bonaire. De aanleiding vormen opnieuw opgelaaide branden bij de vuilstort van Lagun in de afgelopen weken; omwonenden werden tijdelijk geëvacueerd en teruggestuurd zonder dat duidelijk was of hun huizen en omgeving veilig waren. De ombudsman ziet in dit dossier hetzelfde patroon als in andere zaken op het eiland: bekende risico’s blijven jarenlang bestaan zonder adequaat ingrijpen.
Een concreet voorbeeld is de zaak van Joyce, die sinds 2019 landelijk woont en vanaf 2022 te maken kreeg met illegale winning van diabaas in haar directe omgeving. Door afgravingen ontstonden diepe kuilen waar vervolgens afval in werd gedumpt; vrachtverkeer veroorzaakte stof, lawaai en verzakkingen rond haar woning. Haar klachten bij het eilandbestuur leidden niet tot doortastende handhaving omdat er volgens bestuurders geen helder beleid voor diabaaswinning was. De ombudsman oordeelde dat die redenering onvoldoende is en verklaarde haar klacht gegrond.
De vuilstort Lagun wordt al sinds 2013 als onhoudbaar beschouwd, maar het storten ging door. Na de recente branden werden bewoners geadviseerd hun woningen te luchten; onderzoek naar mogelijke schadelijke emissies bleef grotendeels uit. Bewonersorganisatie Pro Lagun spreekt van een lopende volksgezondheids- en milieuramp en vraagt zich af of er sprake is van taakverwaarlozing of zelfs een ambtsmisdrijf; zij overweegt juridische stappen. Op donderdag staat het onderwerp op de agenda van een debat in de Tweede Kamer.
Gedeputeerde Clark Abraham erkent het verleden: "Ik heb zelf vaker gezegd dat wij onze zorgplicht niet nakwamen", maar benadrukt de bestuurlijke dilemma’s en het gebrek aan beleid dat handhaving bemoeilijkte. Het bestuurscollege heeft intussen tijdelijke regels ingevoerd en toezicht verscherpt. De ombudsman benadrukt dat beperkte capaciteit nooit vrijwaarde voor het niet naleven van fundamentele rechten: "Onvoldoende menskracht ontslaat een overheid niet van haar zorgplicht."
Omdat Bonaire als bijzondere gemeente onder Nederlands bestuur valt, kunnen de onderzoeksuitkomsten ook politieke consequenties in Den Haag hebben. De ombudsman dringt aan op onmiddellijke sluiting van de vuilstort en directe ingrepen door het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.