Ombudsman vindt inperken demonstratierecht onnodig en onwenselijk

In dit artikel:

De Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, stelt in een recent onderzoek dat verdere wettelijke beperkingen van het demonstratierecht onnodig zijn en eerder schade dan baten opleveren. Onderzoeksgesprekken met politie, gemeenten, juristen en demonstranten maakten volgens hem duidelijk dat de huidige wet voldoende instrumenten biedt om demonstraties ordelijk en proportioneel te regelen. Politieke voorstellen om het recht verder te beperken zouden vooral voortkomen uit een overmatige focus op risicobeheersing en het terugdringen van overlast, wat een ontmoedigend effect heeft op burgerschap.

Hoewel verreweg de meeste betogingen goed verlopen, signaleert de ombudsman meerdere knelpunten: gemeenten leggen soms standaard beperkingen op die het demonstratierecht aantasten; klachten over politieoptreden bij demonstraties nemen toe en worden volgens het rapport te vaak niet serieus of niet adequaat afgehandeld; verzoeken van burgers om inzage in over hen verzamelde gegevens duren lang en leiden tot onduidelijkheid. Incidenten met geweld — zoals rellen rond de opvang in Loosdrecht — worden genoemd maar onderscheiden zich van het beschermde, vreedzame demonstratierecht.

Van Zutphen roept politiek en overheid op het demonstratierecht zowel in woord als in daad te beschermen en wijst erop dat het recht om publiek je mening te uiten essentieel blijft voor een vrije samenleving, ook in 2026.