Ombudsman: overheid weet wie hulp nodig heeft, maar helpt niet

In dit artikel:

De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen (samen met Kinderombudsman Margrite Kalverboer) stelt in het jaarverslag dat de overheid vaak weet wie ondersteuning nodig heeft, maar te laat of niet ingrijpt. Volgens hem zou een ‘proactieve overheid’ die mensen actief opzoekt de norm moeten zijn: "Een behoorlijke overheid wacht niet tot mensen verdwalen in de lokettenjungle, maar zoekt hen op als ze ondersteuning nodig hebben."

Als voorbeelden noemt hij onder meer het in 2025 voor de derde keer geopende Tijdelijk Noodfonds Energie, dat snel leegraakte omdat het was vormgegeven rond het beschikbare budget in plaats van de daadwerkelijke hulpbehoefte. Van Zutphen roept het kabinet op het nieuwe fonds toegankelijk te maken voor iedereen die het nodig heeft. Hij wijst ook op de langdurige problemen bij de overvolle asielopvang in Ter Apel en waarschuwt tegen symptoombestrijding.

Het verslag gaat samen met een concrete visie op proactieve dienstverlening. Het ministerie van Sociale Zaken werkt aan een systeem om mensen die recht hebben op een uitkering maar die die nog niet ontvangen, actief te benaderen. Een voorgenomen bezuiniging op die proactieve aanpak werd bekritiseerd en lijkt nu van de baan — volgens de ombudsman een signaal over de houding van het kabinet. In 2025 ontving de ombudsman 25.000 klachten en signalen; er zijn volgens hem nog flinke stappen nodig om vertrouwen en effectieve hulpverlening te herstellen.