Ombudsman: Gemeenten gaan boekje te buiten jegens anti-abortusdemonstranten

In dit artikel:

De Nationale ombudsman Reinier van Zutphen stelt in een woensdag verschenen rapport dat gemeentelijke voorschriften voor anti‑abortusdemonstraties niet altijd stroken met het juridische kader. In een tachtig pagina’s tellend onderzoek naar de bescherming en facilitering van het demonstratierecht keek hij naar 82 beschikkingen op basis van de Wet openbare manifestaties (Wom) uit zeven Nederlandse gemeenten over de periode 2020–2025.

Van Zutphen signaleert dat burgemeesters bij zulke acties vaak kiezen voor de‑escalatie door de demonstratie zelf te begrenzen en minder te sturen op het beteugelen van tegenreacties. Op die basis concludeert hij dat sommige regels niet goed aansluiten op de wet. In de afgelopen jaren leidde dit tot aanhoudingen van prolife‑vrijwilligers bij abortusklinieken; in maart 2024 werd in Den Bosch voor het eerst iemand opgepakt terwijl zij flyers uitdeelde bij de ingang.

Tegelijkertijd heeft de Raad van State eind vorig jaar bevestigd dat burgemeesters beperkingen mogen opleggen om wanordelijkheden te voorkomen, en dat demonstraties direct voor kliniekdeuren verboden kunnen worden. Het rapport wijst zo op een spanningsveld tussen openbare orde en het recht om te demonstreren.