Om te huilen, zo mooi: Ali Cherri maakt van trauma kunst

In dit artikel:

In Wiels in Vorst toont de Libanese kunstenaar Ali Cherri (50) met films, installaties, tekeningen en sculpturen hoe oorlog, trauma en ideologische controle sporen nalaten in mensen én in de toeschouwers die dagelijks geconfronteerd worden met geweld. Omdat we dat leed via onze schermen bekijken, noemt Cherri ons allemaal “soul witnesses”.

Centraal staat de video-installatie ‘Of Men and Gods and Mud’, die in 2022 de Zilveren Leeuw won op de Biënnale van Venetië. Op drie schermen volgt Cherri arbeiders bij de Merowedam in Noord-Soedan. Voor de bouw van de dam werden ongeveer 50.000 mensen verdreven, terwijl het project ook archeologische en ecologische schade veroorzaakte. De arbeiders maken bakstenen uit modder, terwijl een voice-over verbanden legt tussen klei, scheppingsmythen en de menselijke oorsprong.

Twee grote kleisculpturen, de zogenaamde pleureuses of klaagvrouwen, verbeelden publiek verdriet. Hun lichamen dragen dodenmaskers die Cherri bij veilinghuizen vond: erfgoed dat door nationale musea als onvoldoende waardevol werd beschouwd. Daarmee stelt hij de vraag wie bepaalt wat cultureel belangrijk is en welke objecten een plaats in de geschiedenis krijgen.

De recente films ‘The Watchman’ en ‘The Sentinel’ tonen militairen die psychisch bezwijken onder een zinloos en strak gereguleerd bestaan. In ‘The Watchman’ hallucineert een grenssoldaat op Cyprus een vijand die niet verschijnt. ‘The Sentinel’ volgt de depressieve sergeant Lafleur, die verlamd raakt door eindeloze routines. In een nachtclub vindt hij kort troost bij dragqueen Loula, waarna hij zichzelf van het leven berooft. De film verbindt persoonlijke wanhoop met de verwoestende werking van militarisme en oorlog.

De tentoonstelling loopt tot 3 januari 2027. Bezoekers kunnen er ook Cherri’s karaokebar en het beeld ‘The Dreamer’ ontdekken, die tegenover het geweld ruimte laten voor verbeelding en hoop. Wie met gedachten aan zelfdoding zit, kan in België terecht bij Zelfmoordlijn 1813; Tele-Onthaal is bereikbaar via 106 en jongeren kunnen Awel bellen op 102.