OM moet coronademonstranten schadevergoeding betalen na onterechte gebiedsverboden op Museumplein

In dit artikel:

Vijf jaar na een coronaprotest op het Amsterdamse Museumplein krijgen 32 demonstranten alsnog financiële compensatie van het Openbaar Ministerie. Zij ontvangen ieder 300 euro schadevergoeding en 121 euro voor advocaatkosten, samen 13.472 euro. De uitbetaling staat gepland voor oktober 2026.

De zaak draait om een protest op 28 maart 2021, toen honderden tegenstanders van het coronabeleid bijeenkwamen voor een zogenoemde koffiedrinkactie. De demonstratie was niet aangemeld en volgens de autoriteiten werden de coronaregels niet nageleefd. Uit vrees voor wanordelijkheden liet burgemeester Femke Halsema het plein ontruimen. Daarbij werden politie, de Mobiele Eenheid en waterkanonnen ingezet en 334 mensen aangehouden.

Na hun vrijlating legde het OM ruim driehonderd demonstranten een gebiedsverbod op. Zij mochten ongeveer tien weken in het weekeinde niet op het Museumplein en in de omgeving komen, waardoor zij niet konden deelnemen aan de terugkerende protesten. De maatregel was bedoeld om nieuwe ernstige verstoringen van de openbare orde te voorkomen.

De rechtbank Amsterdam oordeelde op 23 april 2021 echter dat het OM per persoon had moeten motiveren waarom opnieuw ernstige problemen te verwachten waren. Omdat die individuele beoordeling ontbrak, waren de verboden onvoldoende onderbouwd. Het OM trok daarop alle gebiedsverboden in.

Volgens advocaat Willem Jebbink konden zijn cliënten daardoor ongeveer een maand hun demonstratierecht op de gewenste locatie niet uitoefenen. De vergoeding maakt dat gemis niet ongedaan, maar bevestigt volgens hem dat ook tijdens een crisis wettelijke waarborgen rond het demonstratierecht blijven gelden. Een vergelijkbare zaak leidde eerder tot compensatie voor vier klimaatactivisten van Extinction Rebellion, die eveneens een juridisch kwetsbaar gebiedsverbod hadden gekregen.