Oekraïners vier jaar na de Russische inval: 'Ik begrijp nu dat je niet alles voor later moet bewaren'

In dit artikel:

Vier jaar na de Russische invasie vertellen vier Oekraïners — onder wie Stanislav, Zoriana Fedun en Aleksandr Sloetski — hoe de oorlog hun dagelijks leven, hun waarden en hun toekomstverwachtingen ingrijpend veranderde. Hun verhalen combineren verlies en trauma met verrassende veerkracht: verdriet en angst naast nieuwe keuzes, relaties en dagelijkse rituelen.

Stanislav beschrijft het omslagpunt scherp: de laatste ‘gewone’ dag op 23 februari 2022 en de chaos die de volgende ochtend uitbrak. Hij mist zijn huis en de alledaagse zekerheden, maar zegt ook dat veel materiële dingen sindsdien hun betekenis hebben verloren. De oorlog liet hem gewond achter; zijn been functioneert niet meer en terugkeren naar het front is daardoor onmogelijk. Psychische gevolgen zijn ingrijpend — nachtmerries en agressie — maar therapie heeft hem geholpen zijn emoties beter te beheersen. Tegelijkertijd benadrukt hij dat de oorlog hem zingeving gaf: hij kon zijn familie evacueren, ontmoette zijn partner Iryna terwijl hij zwaargewond was, en voelt verbondenheid met kameraden die vielen. Over het eind van de oorlog is hij pessimistisch: echte vrede ziet hij alleen bij lange onderhandelingen of bij een fundamentele omslag in de machtsverhoudingen.

Zoriana, die in het westen van Oekraïne woont sinds haar broer aan het front vermist raakte, leeft constant met het besef van de dood. Die nabijheid van risico heeft haar keuzes veranderd: ze stelt niets meer uit, volgt langgekoesterde wensen (een reisje door Europa, zwemlessen, een fiets aanschaffen) en bereidt zich praktisch voor op noodsituaties—ze draagt bijvoorbeeld altijd een tourniquet bij zich. De pijn om haar broer blijft, maar ze probeert het leven voort te zetten en haar kinderen kansen te geven; haar zoon won recent weer een zaalvoetbaltoernooi, een klein teken van teruggekeerde normaliteit. Haar toon is vermoeid maar vastberaden: ze bidt voor het einde van de oorlog en is dankbaar voor elke dag.

Aleksandr, afkomstig uit het door oorlog stilgelegde Mykolaiv en werkzaam in de haven van Odesa, spreekt over het dagelijkse wederkerende gevaar: raketaanvallen maken plotselinge dodelijke risico’s tastbaar. Hij werkte ook een tijd als inlichtingenman en heeft gezien hoe levens kunnen kantelen in één seconde. Tegelijkertijd pleit hij ervoor het leven niet op te geven aan de oorlog: verliefdheden, werk, het kijken naar een zonsopgang — die menselijke momenten blijven belangrijk. Aleksandr is realistischer dan optimistisch over het verloop van het conflict; hij voorziet hooguit pauzes, geen snel einde, en ziet het uiteenvallen van het Russische machtsstreven als voorwaarde voor duurzame vrede.

Samen schetsen deze getuigenissen een beeld van Oekraïners die dubbele realiteiten dragen: constant alert voor gevaar, getekend door verlies en trauma, maar ook bezig met herstel, aanpassing en betekenisgeving. De oorlog heeft materiële prioriteiten doen verschuiven, maatschappelijke en persoonlijke rollen veranderen (zorg voor gewonden, zorgen voor kinderen, nieuw werk) en onderstreept de noodzaak van solidariteit en praktische veerkracht. Hoewel er hoop is op een diplomatieke uitweg, heerst er bij hen voorlopig vooral het besef dat het conflict langdurig en ingrijpend zal blijven.